Top 12 món ăn tốt cho người viêm đại tràng

1. Cháo trắng

Cháo trắng là món ăn “nhẹ bụng” và an toàn nhất khi đại tràng đang bị kích ứng. Kết cấu mềm, loãng giúp ruột nghỉ ngơi, giảm co bóp và hạn chế ma sát lên niêm mạc tổn thương. Đây là lựa chọn thích hợp khi người bệnh bị đau bụng, đi ngoài lỏng hoặc đang trong giai đoạn mệt mỏi.

2. Cháo thịt băm

Cháo thịt băm cung cấp nguồn protein dễ hấp thu, không chứa nhiều mỡ nên ít gây đầy hơi. Khi nấu, thịt được băm nhỏ và ninh nhừ giúp cơ thể nhanh phục hồi mà không gây áp lực lên hệ tiêu hóa. Món này phù hợp cho người vừa hết đợt đau bụng hoặc cần tăng cường năng lượng nhưng vẫn muốn ăn nhẹ.

3. Cháo cà rốt

Cà rốt giàu pectin – chất xơ hòa tan có khả năng hấp thụ nước và làm đặc phân, rất hữu ích cho người bị tiêu chảy hoặc phân sống. Khi nấu cùng cháo trắng, món này vừa dễ tiêu, vừa giúp niêm mạc ruột ổn định nhanh hơn. Đây là món ăn được khuyến nghị trong hầu hết trường hợp viêm đại tràng gây tiêu chảy.

4. Súp bí đỏ

Bí đỏ chứa beta-carotene và nhiều chất chống oxy hóa giúp giảm viêm và bảo vệ niêm mạc ruột. Khi nấu thành súp, bí đỏ trở nên mềm, dễ tiêu và không gây sinh hơi như một số loại rau khác. Món này phù hợp cho người đầy bụng, ăn khó tiêu hoặc sau đợt đau quặn.

5. Súp gà xé

Súp gà xé là món ăn giàu dinh dưỡng nhưng nhẹ nhàng với tiêu hóa. Nước súp giúp bù nước – điện giải, còn thịt gà xé nhỏ giúp cơ thể hấp thu tốt hơn. Món này thích hợp khi người bệnh mệt mỏi, ít ăn hoặc bị đi ngoài kéo dài khiến cơ thể suy nhược.

6. Súp khoai tây – cà rốt

Khoai tây và cà rốt đều là thực phẩm dễ tiêu, ít chất xơ không tan nên không gây cọ xát ruột. Khi nấu nhuyễn, món súp này giúp ổn định nhu động ruột và cung cấp năng lượng bền vững. Người đau bụng âm ỉ, đầy hơi hoặc chán ăn đều có thể dùng.

7. Cá hấp (cá hồi, cá thu, cá chẽm)

Cá hấp giữ lại tối đa dinh dưỡng mà không gây dầu mỡ. Omega-3 trong cá hồi và cá thu có tác dụng chống viêm tự nhiên, hỗ trợ làm dịu niêm mạc đại tràng. Cá hấp ăn kèm cơm trắng hoặc cháo giúp người bệnh dễ tiêu và hấp thu tốt hơn so với đồ chiên rán.

8. Khoai lang luộc (ăn lượng vừa phải)

Khoai lang chứa chất xơ hòa tan và prebiotic tốt cho hệ vi khuẩn đường ruột, hỗ trợ nhuận tràng tự nhiên. Tuy nhiên, ăn quá nhiều có thể gây đầy hơi hoặc tăng sinh khí. Vì vậy, người viêm đại tràng chỉ nên ăn 1–2 miếng nhỏ mỗi lần, đặc biệt hữu ích cho người bị táo bón.

9. Trứng hấp

Trứng là nguồn protein “dễ tiêu – ít kích ứng” nhất, đặc biệt khi được hấp thay vì chiên rán dầu mỡ. Trứng giúp cung cấp năng lượng, hỗ trợ phục hồi cơ thể, nhưng không làm nặng đại tràng. Món này phù hợp trong ngày cơ thể mệt mỏi hoặc đau âm ỉ kéo dài.

10. Sữa chua không đường (men sống)

Sữa chua chứa probiotic giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột – yếu tố quan trọng trong việc giảm đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón. Tuy nhiên, nên chọn loại không đường và không lactose để tránh gây kích ứng. Dùng mỗi ngày 1 hũ nhỏ giúp hệ tiêu hóa ổn định hơn.

11. Đậu phụ hấp hoặc om mềm

Đậu phụ là protein thực vật dễ tiêu, ít béo, phù hợp cho người viêm đại tràng kiêng dầu mỡ. Khi hấp hoặc om mềm, đậu phụ hạn chế gây đầy hơi và cung cấp nguồn đạm lành mạnh cho cơ thể. Đây là món lý tưởng cho bữa trưa hoặc bữa tối nhẹ nhàng.

12. Rau củ ninh nhừ (bí xanh, su su, mồng tơi)

Rau củ nấu nhừ giúp cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ hòa tan mà không gây ma sát lên thành ruột. Bí xanh và su su làm mát, giúp giảm viêm; mồng tơi nhuận tràng nhẹ. Đây là nhóm rau an toàn nhất cho người viêm đại tràng.

Món ăn phù hợp theo triệu chứng

1. Khi tiêu chảy, đi ngoài phân lỏng

Người viêm đại tràng bị tiêu chảy cần ưu tiên món ăn làm đặc phân, giảm kích ứng và bù nước.

Gợi ý món ăn:

• Cháo cà rốt
• Cháo trắng + thịt nạc băm
• Cơm trắng với cá hấp
• Chuối xanh luộc hoặc cháo chuối xanh
• Súp gà xé bổ sung điện giải

Những món này giúp làm dịu niêm mạc ruột và ổn định nhu động ruột nhanh hơn.

2. Khi táo bón, phân khô

Trường hợp táo bón do đại tràng kém nhu động, nên dùng thực phẩm có chất xơ hòa tan và giúp nhuận tràng nhẹ.

Gợi ý món ăn:

• Khoai lang luộc (vừa phải, tránh ăn quá nhiều)
• Canh mồng tơi, rau đay ninh nhừ
• Cháo yến mạch
• Sữa chua không đường (men sống)
• Đu đủ chín

Những món này giúp mềm phân, hỗ trợ đào thải dễ dàng hơn.

3. Khi đầy hơi, trướng bụng, khó tiêu

Đầy hơi thường gặp khi đại tràng bị rối loạn tiêu hóa. Các món ăn cần nhẹ bụng, ít gây sinh khí.

Gợi ý món ăn:

• Súp bí đỏ
• Cháo gừng
• Súp khoai tây nấu nhuyễn
• Gà hấp gừng
• Trà gừng ấm dùng sau bữa

Những món này giúp giảm lượng khí trong ruột và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.

4. Khi đau quặn bụng, đại tràng co thắt

Trong cơn co thắt, đại tràng rất nhạy cảm; nên ăn món loãng, mềm, dễ tiêu.

Gợi ý món ăn:

• Cháo thịt băm
• Trứng hấp hoặc trứng chần
• Cháo bí đỏ
• Cơm mềm với cá hấp
• Cháo yến mạch nấu nhuyễn

Các món này giúp giảm áp lực lên đại tràng và hạn chế co thắt tái diễn.

Cách chế biến món ăn để không kích ứng đại tràng

1. Ưu tiên phương pháp nấu “nhẹ bụng”: hấp – luộc – ninh nhừ

Hấp, luộc và ninh giúp giữ nguyên dưỡng chất mà không tạo ra chất béo khó tiêu. Các món nấu mềm, nhuyễn làm giảm ma sát lên niêm mạc đại tràng, rất phù hợp cho người đang đau âm ỉ, tiêu chảy hoặc đi ngoài phân sống.

2. Hạn chế tối đa chiên rán và xào nhiều dầu mỡ

Thực phẩm chiên rán gây kích thích co bóp đại tràng, dễ làm đầy hơi, trướng bụng và đau quặn. Người viêm đại tràng nên tránh món chiên vì dầu mỡ khó tiêu và có thể làm nặng triệu chứng.

3. Ưu tiên nêm nhạt, tránh các gia vị kích thích

Gia vị cay nóng như ớt, tiêu, tỏi sống, mù tạt hoặc hành sống dễ làm niêm mạc đại tràng bị kích ứng. Nên nêm nhạt, dùng hành chín hoặc gừng ít để tăng hương vị mà không gây khó chịu.

4. Chia nhỏ khẩu phần ăn trong ngày

Ăn 5–6 bữa nhỏ tốt hơn ăn ít bữa nhưng ăn nhiều. Việc chia nhỏ giúp đại tràng làm việc nhẹ nhàng, giảm co thắt và hạn chế tình trạng đầy bụng sau ăn.

5. Tránh thực phẩm quá cứng, quá dai hoặc nhiều chất xơ không tan

Các loại rau sống, hạt nguyên vỏ, ngô, khoai mì… có chất xơ không tan dễ cọ xát vào thành ruột, khiến người bệnh đau bụng, đầy hơi và đi ngoài nhiều lần. Nên chọn rau củ ninh nhừ hoặc xay nhuyễn.

6. Ưu tiên thực phẩm ấm, hạn chế thức ăn lạnh

Đồ ăn lạnh làm nhu động ruột tăng đột ngột, gây đau quặn và tiêu chảy. Dùng thức ăn ấm sẽ giúp bụng dễ chịu hơn và hỗ trợ tiêu hoá tốt hơn.

7. Kiểm tra phản ứng của cơ thể với từng món ăn

Mỗi người có cơ địa khác nhau; cùng một món ăn nhưng có người hợp – có người không. Sau mỗi bữa, nên theo dõi xem món nào gây đầy hơi, đau bụng hoặc đi ngoài để điều chỉnh kịp thời, tránh kích ứng tái diễn.

Những món ăn người viêm đại tràng nên tránh

• Món chiên rán nhiều dầu mỡ: Gà rán, cá chiên, khoai tây chiên… chứa nhiều chất béo khó tiêu, dễ gây đầy hơi, trướng bụng và kích thích co thắt đại tràng. Đây là nhóm món ăn gây khó chịu nhiều nhất cho người bệnh.
• Món cay, nóng, nhiều gia vị mạnh: Kim chi, lẩu cay, đồ xào nhiều ớt, tiêu… có thể làm tổn thương niêm mạc đại tràng, khiến triệu chứng đau bụng và tiêu chảy dễ bùng phát.
• Món sống, tái hoặc khó tiêu: Rau sống, gỏi, sashimi, thịt tái, tiết canh… chứa nhiều vi khuẩn và ký sinh trùng, rất dễ gây rối loạn tiêu hóa. Hệ ruột của người viêm đại tràng vốn yếu nên càng cần tránh các món này.
• Các loại hạt và thực phẩm nhiều chất xơ không tan: Ngô, đậu phộng, hạt điều, hạt hướng dương, rau cần, bắp cải sống… chứa nhiều chất xơ không tan, dễ cọ xát lên niêm mạc ruột và gây đau quặn, đi ngoài nhiều lần.
• Món mặn, đồ muối lên men: Dưa muối, cà muối, kim chi chứa hàm lượng muối cao và vi khuẩn lên men mạnh. Những thực phẩm này dễ gây tiêu chảy, chướng bụng và kích ứng đại tràng.
• Đồ uống kích thích và có gas: Cà phê, rượu bia, nước ngọt có gas khiến nhu động ruột tăng nhanh, dẫn đến tiêu chảy hoặc đau quặn ngay sau khi uống. Đây là nhóm cần kiêng cẩn thận.
• Sữa tươi và các món chứa lactose (với người không dung nạp lactose): Sữa tươi, bánh kem, phô mai béo… có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, sôi bụng ở người không dung nạp lactose – tình trạng khá phổ biến ở bệnh nhân viêm đại tràng.
• Thức ăn quá lạnh hoặc để lâu: Đồ ăn nguội, đá lạnh, kem lạnh… khiến ruột co bóp mạnh đột ngột, dễ gây đau quặn hoặc tiêu chảy.

Gợi ý thực đơn 1 tuần cho người viêm đại tràng

Việc lựa chọn món ăn phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc giảm đau bụng, ổn định nhu động ruột và hạn chế tái phát viêm đại tràng. Duy trì chế độ ăn khoa học, ưu tiên món mềm – dễ tiêu, đồng thời tránh thực phẩm gây kích ứng sẽ giúp hệ tiêu hoá khỏe hơn mỗi ngày. Lắng nghe cơ thể và điều chỉnh thực đơn hợp lý chính là chìa khóa để kiểm soát bệnh lâu dài.

Chia sẻ0

Chia sẻ

Viêm đại tràng có uống lá được không?

Người bị viêm đại tràng có thể uống các loại lá thuốc Nam, vì nhiều thảo dược chứa hoạt chất kháng viêm tự nhiên, giúp làm dịu niêm mạc đại tràng, giảm tiêu chảy, đầy hơi và co thắt. Tuy nhiên, thảo dược chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị trong đợt cấp, và cần sử dụng đúng loại – đúng liều – đúng tình trạng.

Một số loại lá như lá mơ lông, lá ổi, khổ sâm, chè vằng, hoàn ngọc… được nghiên cứu cho thấy có tác dụng tốt với các triệu chứng viêm đại tràng. Ngược lại, uống sai loại hoặc dùng quá nhiều có thể khiến tiêu hóa rối loạn hơn. Vì vậy, người bệnh nên chọn lá phù hợp với biểu hiện cụ thể và ưu tiên nguồn sạch, an toàn.

Viêm đại tràng uống lá gì?

1. Lá mơ lông – giảm tiêu chảy, giảm co thắt đại tràng

• Lá mơ lông chứa tinh dầu và enzyme tự nhiên giúp giảm tiêu chảy, giảm đau quặn, hạn chế co thắt đại tràng. Đây là loại lá được dùng phổ biến nhất cho người đi ngoài phân sống hoặc đầy bụng khó tiêu.
• Cách dùng: Giã vắt lấy nước uống hoặc ăn kèm trứng theo cách dân gian.

2. Lá ổi non – cầm tiêu chảy, giảm viêm

• Lá ổi chứa tanin có khả năng làm se niêm mạc, giúp cầm tiêu chảy nhanh và giảm kích ứng đại tràng.
• Cách dùng: Sắc 5 – 7 lá ổi non với 200 – 300 ml nước, uống 1 – 2 lần/ngày.
• Lưu ý: Không nên dùng quá liều để tránh táo bón.

3. Lá khổ sâm – Giảm đau quặn và chống viêm mạnh

• Khổ sâm có hoạt chất matrine và oxymatrine giúp giảm viêm, kháng khuẩn, chống co thắt, hỗ trợ các trường hợp đại tràng co thắt, đau bụng kéo dài.
• Cách dùng: Sắc uống 2 – 3 lần/ngày hoặc kết hợp trong các bài thuốc Nam.

4. Lá chè vằng – Giảm đầy hơi, điều hoà tiêu hóa

• Chè vằng có tác dụng giảm đầy hơi, tiêu trướng, hỗ trợ tiêu hóa và giúp cơ thể thư giãn. Phù hợp cho người bị viêm đại tràng kèm triệu chứng trướng bụng, khó tiêu.
• Cách dùng: Hãm như trà, uống ấm trong ngày.

5. Lá hoàn ngọc – Làm lành niêm mạc đại tràng

• Lá hoàn ngọc (xuân hoa) nổi tiếng với tác dụng kháng viêm mạnh, làm lành tổn thương niêm mạc và giảm tình trạng đi ngoài nhiều lần. Rất phù hợp với viêm đại tràng mạn tính.
• Cách dùng: Nhai sống 3 – 5 lá hoặc sắc uống.

6. Lá lược vàng – Kháng khuẩn, hỗ trợ phục hồi viêm

• Lược vàng có chất flavonoid và steroid thực vật giúp kháng khuẩn, giảm đau, làm dịu viêm.
• Cách dùng: Nhai sống hoặc giã lấy nước. Có thể kết hợp với nghệ/mật ong để tăng tác dụng.

7. Lá diếp cá – Giảm tiêu chảy và thanh nhiệt đường ruột

• Diếp cá có khả năng diệt khuẩn đường ruột, giảm tiêu chảy và hỗ trợ những người đại tràng nóng, phân không thành khuôn.
• Cách dùng: Xay, lọc lấy nước uống 1 – 2 lần/ngày hoặc ăn sống kèm bữa ăn.

Có nên uống nhiều loại lá cùng lúc để tăng hiệu quả không?

Nhiều người nghĩ rằng kết hợp nhiều loại lá sẽ giúp giảm viêm đại tràng nhanh hơn, nhưng thực tế không nên uống quá nhiều loại lá cùng lúc. Mỗi loại thảo dược có hoạt chất khác nhau; khi dùng chung dễ gây tương tác, kích ứng ruột, tăng nguy cơ tiêu chảy hoặc đau quặn. Với người có đại tràng yếu, việc thay đổi quá nhiều thảo dược còn khiến hệ tiêu hóa mất ổn định.

Tốt nhất, bạn nên chọn 1-2 loại lá phù hợp với triệu chứng hiện tại, ví dụ: tiêu chảy – lá ổi; đầy hơi – chè vằng; viêm mạn – hoàn ngọc. Nếu muốn phối hợp nhiều loại lá, cần có hướng dẫn từ chuyên gia để tránh rối loạn tiêu hóa, đặc biệt với người già, người có bệnh nền và trẻ nhỏ.

Uống lá chữa viêm đại tràng bao lâu thì đỡ?

Thời gian cải thiện khi uống các loại lá phụ thuộc vào mức độ viêm, loại triệu chứng và cơ địa từng người, nhưng nhìn chung thường mất từ 5-14 ngày để bắt đầu thấy giảm đau bụng, bớt đầy hơi hoặc đỡ đi ngoài. Với viêm đại tràng mạn tính hoặc tái phát nhiều lần, thời gian đáp ứng có thể kéo dài từ 3 – 6 tuần vì niêm mạc ruột cần thời gian hồi phục.

Điều quan trọng là thảo dược chỉ có tác dụng hỗ trợ, không mang tính “tức thời” như thuốc Tây. Nếu sau 1-2 tuần sử dụng mà triệu chứng không cải thiện, thậm chí nặng hơn (đi ngoài có máu, sốt, đau quặn tăng), bạn nên đi khám để được kiểm tra chuyên sâu. Việc kiên trì dùng đúng liều, đúng loại lá phù hợp với triệu chứng sẽ giúp hiệu quả rõ rệt và bền hơn.

Có nên uống nước lá thay nước lọc cả ngày không?

Không nên uống nước lá thay nước lọc hoàn toàn trong ngày. Nhiều loại lá chứa hoạt chất làm se niêm mạc, lợi tiểu hoặc kích thích tiêu hóa; nếu uống quá nhiều có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, táo bón hoặc tiêu chảy ngược. Người bị viêm đại tràng chỉ nên sử dụng 1 – 2 ly nước lá mỗi ngày, còn lại vẫn cần bổ sung nước lọc để cân bằng dịch cho cơ thể.

Uống nước lá đúng lượng sẽ giúp hỗ trợ tiêu hoá, nhưng lạm dụng lại gây tác dụng ngược và làm đại tràng nhạy cảm hơn.

Trường hợp nào không nên uống nước lá khi bị viêm đại tràng?

• Đợt cấp nặng: đau quặn bụng, đi ngoài liên tục → uống lá có thể làm kích ứng mạnh hơn.
• Đi ngoài có máu hoặc phân đen: dấu hiệu viêm loét, xuất huyết → cần đi khám ngay, không tự uống lá.
• Suy gan, suy thận, tim mạch: thảo dược khó đào thải → nguy cơ gây độc hoặc phản ứng ngược.
• Phụ nữ mang thai/cho con bú: một số lá ảnh hưởng co bóp tử cung hoặc làm thay đổi tiết sữa.
• Trẻ dưới 6 tuổi, người trên 70 tuổi: hệ tiêu hóa yếu → dễ tiêu chảy, mất nước khi dùng sai loại.
• Dị ứng với thảo dược: dễ gây nổi mẩn, buồn nôn, đau bụng tăng → phải ngừng ngay.
• Đang dùng thuốc Tây: nước lá có thể giảm hấp thu thuốc → nên uống cách thuốc 2–3 giờ.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa ngay nếu gặp một trong các triệu chứng sau:

• Đi ngoài có nhầy máu, phân đen hoặc phân lẫn máu tươi → dấu hiệu tổn thương hoặc xuất huyết đại tràng.
• Đau bụng dữ dội, đau quặn tăng dần, không giảm sau khi nghỉ ngơi hoặc uống thảo dược.
• Đi ngoài trên 5-7 lần/ngày, kèm mất nước, mệt mỏi nhiều.
• Sốt cao, ớn lạnh, buồn nôn kéo dài → cảnh báo nhiễm trùng đường ruột.
• Sụt cân nhanh, ăn uống kém, đầy bụng liên tục → nguy cơ viêm loét nặng hoặc bệnh lý khác.
• Triệu chứng kéo dài trên 2 tuần, dù đã thử uống các loại lá hoặc thay đổi chế độ ăn.
• Có bệnh nền (gan, thận, tim mạch) hoặc đang uống thuốc Tây và xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Đi khám sớm giúp tìm đúng nguyên nhân, đánh giá mức độ viêm và có phác đồ điều trị hiệu quả hơn, tránh biến chứng nguy hiểm.

Viêm đại tràng có thể thuyên giảm khi sử dụng đúng loại lá thảo dược phù hợp với triệu chứng và cơ địa. Tuy nhiên, thảo dược chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế điều trị y khoa khi triệu chứng nặng hoặc kéo dài. Hãy chọn phương pháp an toàn, theo dõi phản ứng của cơ thể và chủ động đi khám khi cần để bảo vệ sức khỏe đại tràng lâu dài.

Chia sẻ1

Chia sẻ

1. Viêm đại tràng có bị sốt không?

Có, viêm đại tràng có thể gây sốt, nhưng tùy từng nguyên nhân và mức độ viêm mà biểu hiện sốt khác nhau:

• Sốt nhẹ (37,5–38,5°C): thường gặp khi niêm mạc đại tràng viêm kích ứng hoặc bị rối loạn chức năng.
• Sốt cao (> 38,5°C): thường liên quan đến nhiễm khuẩn, nhiễm trùng, loét sâu hoặc tiêu chảy cấp nặng.
• Không sốt: nhiều trường hợp viêm đại tràng mạn chỉ có đầy bụng, đau âm ỉ, rối loạn đại tiện nhưng không gây sốt.

Như vậy, sốt không phải là triệu chứng bắt buộc, nhưng khi xuất hiện lại cảnh báo tình trạng viêm mạnh hơn bình thường.

2. Vì sao viêm đại tràng lại gây sốt?

5 nguyên nhân chính gây tình trạng sốt cho người bị viêm đại tràng bao gồm:

1. Nhiễm khuẩn đường ruột: Do vi khuẩn, virus, ký sinh trùng (E.coli, Salmonella, amip…). Đây là nguyên nhân thường gặp nhất gây sốt.
2. Đợt cấp của viêm đại tràng mạn: Khi niêm mạc đại tràng bị kích thích mạnh, phản ứng viêm tăng → gây sốt.
3. Tổn thương hoặc loét sâu niêm mạc: Tổn thương lan rộng làm cơ thể phản ứng bằng cách tăng thân nhiệt.
4. Mất nước – rối loạn điện giải do tiêu chảy nhiều: Mất nước nặng có thể làm thân nhiệt tăng cao.
5. Nhiễm trùng toàn thân (hiếm nhưng nghiêm trọng): Gây sốt cao kéo dài, dấu hiệu nhiễm độc → cần cấp cứu sớm.

3. Triệu chứng nào cho thấy viêm đại tràng đang gây sốt?

Các biểu hiện điển hình gồm:

• Sốt nhẹ 37,5–38,5°C hoặc sốt cao > 38,5°C
• Đau bụng âm ỉ hoặc quặn từng cơn
• Đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, phân nhầy hoặc có máu
• Đầy hơi, chướng bụng, mót rặn
• Buồn nôn, mệt mỏi, chán ăn
• Cơ thể suy nhược, mất nước
• Nếu sốt kèm tiêu chảy nặng, nôn ói nhiều hoặc đi ngoài ra máu → cần đi khám ngay.

Chú ý: Cảnh báo 5 dấu hiệu mắc viêm đại tràng không được chủ quan

4. Sốt khi bị viêm đại tràng có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm được phân chia thành các cấp độ, gồm:

Trường hợp nhẹ

• Sốt nhẹ, đau bụng không nhiều
• Tiêu chảy 2–4 lần/ngày
• Có thể tự cải thiện nếu chăm sóc tốt

 Trường hợp nguy hiểm

• Sốt cao liên tục > 38,5°C
• Tiêu chảy nhiều > 6–8 lần/ngày
• Đi ngoài ra máu đỏ hoặc máu đen
• Đau bụng dữ dội, không giảm
• Mất nước nặng: môi khô, tiểu ít, chóng mặt

Nguy cơ biến chứng: nhiễm độc đại tràng, thủng đại tràng, sốc nhiễm trùng.

5. Viêm đại tràng có gây rét run khi bị sốt không?

Có. Khi viêm đại tràng gây sốt cao, cơ thể tăng nhiệt quá nhanh khiến người bệnh có cảm giác rét run, gai người, đau mỏi cơ. Đây là phản ứng bình thường khi hệ miễn dịch hoạt động mạnh. Tuy nhiên, rét run kèm sốt cao liên tục có thể báo hiệu nhiễm khuẩn nặng và cần đi khám sớm.

6. Viêm đại tràng có bị sốt về đêm không?

Có thể xảy ra, đặc biệt trong các trường hợp viêm đại tràng do nhiễm khuẩn hoặc khi bệnh bùng phát vào ban đêm. Sốt về đêm thường đi kèm đau bụng, mót rặn và tiêu chảy. Nếu sốt đêm kéo dài trên 2–3 ngày, bạn cần thăm khám để loại trừ nhiễm trùng đường ruột hoặc viêm loét đại tràng nặng.

7. Viêm đại tràng cấp và viêm đại tràng mạn – trường hợp nào dễ bị sốt hơn?

• Viêm đại tràng cấp (do nhiễm khuẩn, ngộ độc thực phẩm) thường gây sốt cao, đau bụng dữ dội, tiêu chảy nhiều lần.
• Viêm đại tràng mạn hiếm khi gây sốt; chỉ sốt khi có đợt bùng phát hoặc viêm lan rộng.

Vì vậy, sốt là dấu hiệu thường gặp hơn trong viêm đại tràng cấp.

8. Sốt trong viêm đại tràng kéo dài bao lâu là bất thường?

Nếu sốt kéo dài trên 48 giờ, hoặc sốt cao trên 38,5°C không đáp ứng thuốc hạ sốt, đây là dấu hiệu bất thường. Sốt kéo dài có thể cho thấy viêm nhiễm nặng, mất nước, nhiễm trùng máu hoặc biến chứng đại tràng. Người bệnh cần đi khám ngay để được xét nghiệm và điều trị kịp thời.

9. Người bệnh nên làm gì khi viêm đại tràng bị sốt?

Khi viêm đại tràng gây sốt, người bệnh cần xử lý đúng cách để giảm viêm, tránh mất nước và ngăn ngừa biến chứng. Dưới đây là các bước quan trọng cần thực hiện:

9.1. Hạ sốt đúng cách và an toàn

• Dùng paracetamol theo liều khuyến cáo (10–15 mg/kg cân nặng mỗi 6 giờ).
• Không dùng ibuprofen, aspirin, diclofenac vì có thể kích ứng niêm mạc đại tràng, làm bệnh nặng hơn.
• Chườm ấm vùng nách – bẹn để hỗ trợ hạ sốt tự nhiên, tránh chườm lạnh gây co mạch đột ngột.

9.2. Bù nước và điện giải ngay khi tiêu chảy đi kèm

Tiêu chảy trong viêm đại tràng dễ gây mất nước và rối loạn điện giải, làm sốt tăng cao hơn.

• Uống oresol đúng tỷ lệ (pha sai có thể gây rối loạn điện giải).
• Thêm nước ấm, nước dừa loãng, nước cháo, hoặc nước trái cây pha loãng để bổ sung khoáng.
• Uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần để tránh buồn nôn.

9.3. Nghỉ ngơi tuyệt đối trong giai đoạn sốt

• Hạn chế vận động mạnh trong 1–2 ngày đầu.
• Dành thời gian ngủ và thư giãn để giảm áp lực lên hệ tiêu hóa.
• Giữ cơ thể ấm, tránh gió lạnh và ngồi điều hòa quá lâu vì dễ làm đau bụng nặng hơn.

9.4. Điều chỉnh chế độ ăn uống trong những ngày bị sốt

Để giảm kích thích đại tràng và giúp niêm mạc phục hồi, người bệnh nên:

• Ăn thức ăn lỏng – mềm – dễ tiêu: cháo trắng, súp, khoai tây nghiền, cơm mềm.
• Tránh tuyệt đối thức ăn dầu mỡ, sống, cay, nếp, nước uống có gas, cà phê và rượu bia.
• Chia nhỏ bữa ăn để giảm gánh nặng tiêu hóa.
• Bổ sung men vi sinh (probiotic) để cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.

9.5. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy

Các thuốc như loperamid có thể làm giữ lại độc tố và vi khuẩn trong đại tràng, khiến tình trạng nhiễm trùng nặng hơn. Chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ khi chắc chắn không có nhiễm khuẩn.

9.6. Theo dõi sát triệu chứng trong 24–48 giờ

• Nhiệt độ cơ thể
• Số lần đi ngoài
• Mức độ đau bụng
• Dấu hiệu mất nước: tiểu ít, môi khô, chóng mặt
• Xuất hiện máu trong phân

Nếu triệu chứng không giảm hoặc diễn tiến nặng cần phải đi khám ngay.

Tìm hiểu: Chăm sóc bệnh nhân viêm đại tràng đúng cách

Viêm đại tràng có thể gây sốt, đặc biệt khi có nhiễm khuẩn, tiêu chảy cấp hoặc viêm loét nặng. Sốt là dấu hiệu cơ thể đang chống lại viêm và cần được theo dõi cẩn thận. Nếu sốt kéo dài, sốt cao hoặc kèm tiêu chảy nặng, đi ngoài ra máu, người bệnh nên đi khám ngay để tránh biến chứng nguy hiểm.

Việc kết hợp chăm sóc tại nhà, ăn uống lành mạnh và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn sẽ giúp kiểm soát tốt tình trạng viêm đại tràng và cải thiện sức khỏe đường ruột.

Chia sẻ0

Chia sẻ

Mục tiêu chăm sóc bệnh nhân viêm đại tràng

Chăm sóc bệnh nhân viêm đại tràng không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ điều trị triệu chứng, mà còn hướng đến mục tiêu ổn định hệ tiêu hóa và ngăn ngừa bệnh tái phát. Cụ thể gồm:

1. Giảm triệu chứng và cải thiện tiêu hóa: Giúp bệnh nhân giảm đau bụng, đầy hơi, rối loạn đại tiện, từ đó cải thiện cảm giác ăn ngon miệng và hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.
2. Phục hồi niêm mạc đại tràng: Thông qua chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý, hỗ trợ quá trình tái tạo niêm mạc ruột, giảm viêm, hạn chế loét và tổn thương lan rộng.
3. Duy trì cân bằng hệ vi sinh đường ruột: Tăng cường lợi khuẩn bằng thực phẩm giàu men vi sinh, giúp giảm nguy cơ tái phát và tăng sức đề kháng tiêu hóa.
4. Ngăn ngừa biến chứng: Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường để tránh các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, thủng đại tràng hay ung thư hóa.
5. Cải thiện thể trạng và tinh thần người bệnh: Hỗ trợ dinh dưỡng, động viên tâm lý giúp bệnh nhân giảm lo lắng, ổn định cảm xúc, nâng cao chất lượng cuộc sống và tuân thủ điều trị tốt hơn.

☛ Tìm hiểu thêm: Nguyên nhân gây bệnh viêm đại tràng

Nguyên tắc chung trong chăm sóc bệnh nhân viêm đại tràng

Chăm sóc bệnh nhân viêm đại tràng cần tuân thủ theo những nguyên tắc khoa học, nhằm giảm triệu chứng, phục hồi niêm mạc ruột và phòng ngừa tái phát.

1. Dinh dưỡng hợp lý và an toàn

• Ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu, nấu chín kỹ, hạn chế dầu mỡ, đồ cay, đồ sống.
• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày (4–5 bữa) để giảm gánh nặng cho đại tràng.
• Uống đủ nước, tránh nước lạnh, rượu bia, cà phê, nước có gas.

2. Sinh hoạt điều độ, nghỉ ngơi hợp lý

• Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress – yếu tố làm bệnh tái phát.
• Ngủ đủ giấc, không thức khuya, hạn chế ngồi lâu một chỗ.
• Tập luyện nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, hít thở sâu giúp tăng nhu động ruột tự nhiên.

3. Tuân thủ điều trị và theo dõi sát triệu chứng

• Uống thuốc đúng liều, đúng giờ theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Không tự ý ngưng thuốc khi thấy giảm đau.
• Theo dõi số lần đi ngoài, đặc điểm phân, mức độ đau bụng mỗi ngày.
• Đi khám định kỳ để điều chỉnh phác đồ kịp thời.

4. Giữ vệ sinh ăn uống và môi trường sống

• Ăn chín, uống sôi, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Tránh dùng thực phẩm tái, sống, bảo quản không đúng cách.
• Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng khí, tránh nấm mốc.

Chăm sóc dinh dưỡng cho bệnh nhân viêm đại tràng

Dinh dưỡng đóng vai trò trung tâm trong việc kiểm soát và phục hồi bệnh viêm đại tràng. Một chế độ ăn khoa học giúp làm dịu niêm mạc ruột, giảm kích ứng, ổn định nhu động đại tràng và tăng sức đề kháng tiêu hóa. Người bệnh cần chú trọng đến từng loại thực phẩm trong khẩu phần ăn hằng ngày để vừa đảm bảo đủ năng lượng, vừa hạn chế nguy cơ tái phát.

1. Thực phẩm nên ăn

Tinh bột dễ tiêu hóa

Người bị viêm đại tràng nên chọn các loại tinh bột mềm, dễ tiêu như cháo trắng, cơm nát, bún, bánh mì mềm, khoai tây nghiền hoặc súp gạo tẻ. Đây là nguồn năng lượng chính, giúp cơ thể duy trì hoạt động mà không gây áp lực lên ruột. Khi niêm mạc đại tràng đang viêm, thức ăn thô hoặc cứng sẽ khiến thành ruột bị cọ xát và đau quặn. Vì vậy, giai đoạn bệnh cấp tính nên ưu tiên ăn cháo loãng, súp nhuyễn, sau đó mới dần chuyển sang cơm nát khi hệ tiêu hóa ổn định hơn.

Đạm lành mạnh, ít béo

Bổ sung đủ đạm là điều cần thiết để phục hồi các tế bào niêm mạc bị tổn thương. Người bệnh nên sử dụng thịt nạc heo, thịt gà bỏ da, cá hấp, trứng luộc, tôm nhỏ, đậu phụ và sữa đậu nành. Những thực phẩm này chứa protein chất lượng cao, ít mỡ và dễ hấp thu. Khi chế biến, nên ưu tiên hấp, luộc, kho nhạt hoặc hầm mềm. Các món nướng, chiên, xào sẽ làm biến đổi cấu trúc đạm, khiến dạ dày và ruột phải hoạt động nhiều hơn, gây đầy hơi và mệt sau ăn.

Rau củ quả chín mềm

Các loại rau củ như bí đỏ, cà rốt, khoai tây, su su, củ sen, rau mồng tơi, rau ngót là lựa chọn phù hợp vì giàu vitamin A, C, K và chất xơ hòa tan. Chất xơ hòa tan (pectin, inulin) giúp làm mềm phân, nuôi lợi khuẩn và bảo vệ niêm mạc ruột. Tuy nhiên, rau cần được nấu kỹ, nghiền nhỏ hoặc xay nhuyễn để dễ tiêu hóa. Khi đang trong giai đoạn tiêu chảy, nên hạn chế rau lá và chỉ ăn phần củ hầm nhừ để tránh kích thích đại tràng.

☛ Tìm hiểu: Viêm đại tràng nên ăn quả gì?

Thực phẩm giàu lợi khuẩn và chất xơ hòa tan

Những thực phẩm như sữa chua không đường, men vi sinh, kefir, nước gạo lên men nhẹ, chuối chín, yến mạch có tác dụng cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm tình trạng rối loạn đại tiện và giúp đại tràng phục hồi nhanh hơn. Lợi khuẩn (Probiotic) giúp ức chế vi khuẩn gây viêm, trong khi Prebiotic là “nguồn thức ăn” cho lợi khuẩn phát triển. Người bệnh nên ăn sữa chua sau bữa ăn chính khoảng 30 phút và tránh dùng khi đang tiêu chảy nặng để không gây rối loạn thêm hệ vi sinh.

Chất béo lành mạnh

Chất béo vẫn cần thiết cho người viêm đại tràng, nhưng phải lựa chọn loại tốt và sử dụng đúng lượng. Dầu oliu, dầu mè, dầu đậu nành, dầu hướng dương hoặc quả bơ là những nguồn chất béo không bão hòa giúp chống viêm nhẹ, tăng hấp thu vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) và hỗ trợ hồi phục niêm mạc ruột. Mỗi bữa chỉ nên dùng 1–2 thìa cà phê dầu thực vật, tuyệt đối không dùng mỡ động vật, bơ, hoặc dầu chiên lại nhiều lần vì sẽ làm tăng gốc tự do, gây kích ứng ruột.

Đồ uống lành mạnh

Bệnh nhân viêm đại tràng nên duy trì thói quen uống 1,5–2 lít nước ấm mỗi ngày, có thể thay đổi bằng nước gạo rang, nước ép cà rốt loãng hoặc trà hoa cúc để thanh lọc cơ thể. Các loại nước này vừa giúp bù nước, vừa làm dịu dạ dày và hỗ trợ tiêu hóa. Tránh uống nước lạnh, nước đá hoặc uống quá nhiều cùng lúc vì có thể gây co thắt đại tràng, khiến người bệnh đau bụng và đi ngoài lỏng.

2. Thực phẩm nên kiêng

Đồ cay nóng, nhiều gia vị

Các món ăn chứa ớt, tiêu, mù tạt, hành tỏi sống, gừng tươi, nước mắm đậm, sa tế đều là “kẻ thù” của người bị viêm đại tràng. Chúng kích thích tiết acid, làm tổn thương lớp niêm mạc đang viêm, gây đau quặn bụng, tiêu chảy hoặc mót rặn. Trong chế biến, nên nêm nhạt, hạn chế gia vị, đặc biệt tránh các món nướng hoặc tẩm ướp cay. Một khẩu phần ăn nhẹ vị sẽ giúp ruột dễ chịu hơn và phục hồi nhanh hơn.

Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ

Thức ăn chiên rán, thịt mỡ, da gà, đồ ăn nhanh, đồ hộp, các loại nước dùng nhiều mỡ… khiến thức ăn khó tiêu, ứ đọng trong ruột, làm tăng sinh khí và gây đầy hơi, chướng bụng. Đối với người viêm đại tràng mạn tính, những món này còn làm rối loạn nhu động ruột, khiến phân lúc lỏng lúc táo. Vì vậy, cần tuyệt đối hạn chế và thay bằng phương pháp hấp, luộc hoặc kho nhạt để đảm bảo hệ tiêu hóa vận hành nhẹ nhàng.

Đồ uống có cồn, caffeine, gas

Rượu, bia, cà phê, nước ngọt có gas, nước tăng lực đều gây kích thích mạnh niêm mạc dạ dày và ruột. Chúng làm mất cân bằng điện giải, tăng acid và co thắt đại tràng, khiến người bệnh dễ đi ngoài nhiều lần, đau bụng, thậm chí mất nước. Thay vì uống cà phê sáng, người bệnh nên dùng trà thảo mộc loãng như trà hoa cúc hoặc nước gạo rang ấm – vừa an toàn, vừa hỗ trợ làm dịu ruột.

Thực phẩm lên men mạnh

Dưa muối chua, cà muối, mắm tôm, phô mai mốc, thịt lên men là nhóm thực phẩm chứa nhiều acid và vi khuẩn có thể gây viêm tái phát. Khi niêm mạc đại tràng đang yếu, những loại men này làm tăng quá trình lên men trong ruột, gây đầy hơi, tiêu chảy hoặc đau quặn. Nếu muốn dùng, chỉ nên ăn rất ít và chỉ khi bệnh đã ổn định, tuyệt đối không ăn trong giai đoạn cấp.

Sữa và sản phẩm chứa lactose

Một số người viêm đại tràng bị không dung nạp lactose, khi uống sữa bò, sữa đặc hoặc ăn kem sẽ bị đầy hơi, sôi bụng, tiêu chảy. Nếu gặp tình trạng này, nên chuyển sang sữa không lactose, sữa hạt (đậu nành, hạnh nhân, óc chó) hoặc sữa chua không đường để vẫn đảm bảo dinh dưỡng mà không gây kích ứng.

Chăm sóc sinh hoạt và nghỉ ngơi cho bệnh nhân viêm đại tràng

Ngoài chế độ ăn uống, việc duy trì thói quen sinh hoạt điều độ và nghỉ ngơi hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát viêm đại tràng. Một lối sống lành mạnh giúp hệ tiêu hóa ổn định, giảm co thắt ruột, cải thiện hấp thu và ngăn bệnh tái phát.

1. Duy trì nếp sống điều độ, ăn uống đúng giờ

Người bị viêm đại tràng nên ăn đúng bữa, không bỏ bữa sáng và tránh ăn quá muộn buổi tối. Việc duy trì thời gian ăn cố định giúp nhu động ruột hoạt động đều đặn, giảm nguy cơ rối loạn đại tiện. Bữa ăn nên chia nhỏ thành 4 – 5 lần/ngày, vừa giúp dạ dày tiêu hóa nhẹ nhàng, vừa tránh để ruột bị quá tải. Sau mỗi bữa ăn, nên ngồi thẳng hoặc đi lại nhẹ trong 10 – 15 phút thay vì nằm ngay, điều này giúp hạn chế trào ngược và đầy hơi.

2. Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh thức khuya

Căng thẳng, thiếu ngủ hay làm việc quá sức là yếu tố thúc đẩy bệnh viêm đại tràng tái phát. Người bệnh cần ngủ đủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm, giữ giờ ngủ ổn định và tránh thức khuya sau 23h. Giấc ngủ sâu giúp hệ thần kinh ruột được nghỉ ngơi, giảm tiết hormone stress (cortisol) – nguyên nhân gây co thắt đại tràng và rối loạn nhu động ruột. Trước khi đi ngủ, có thể uống một ly sữa hạt ấm hoặc nước gạo rang để giúp dễ ngủ và làm dịu niêm mạc ruột.

3. Giữ tinh thần thoải mái, kiểm soát căng thẳng

Stress là một trong những “thủ phạm thầm lặng” khiến bệnh viêm đại tràng nặng hơn. Khi căng thẳng, cơ thể tăng tiết hormone stress, làm đại tràng co bóp bất thường, gây đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón. Người bệnh nên rèn luyện tâm lý tích cực, sắp xếp công việc hợp lý, tránh căng thẳng kéo dài. Các hoạt động thư giãn nhẹ như đọc sách, nghe nhạc, ngồi thiền hoặc hít thở sâu 5 – 10 phút mỗi sáng sẽ giúp ổn định hệ thần kinh ruột và cải thiện tiêu hóa tự nhiên.

4. Tập luyện thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày

Vận động đều đặn giúp tăng tuần hoàn máu đến hệ tiêu hóa, cải thiện nhu động ruột và giảm co thắt. Người bệnh viêm đại tràng nên chọn các hình thức tập nhẹ như đi bộ, yoga, đạp xe chậm, bơi lội nhẹ, khí công hoặc thái cực quyền. Thời gian tập lý tưởng là 30 phút mỗi ngày, vào buổi sáng hoặc chiều mát. Tuyệt đối không tập ngay sau ăn hoặc khi đang đau bụng, tiêu chảy. Ngoài ra, các bài xoa bụng theo chiều kim đồng hồ (từ rốn ra ngoài, 5 – 10 phút) mỗi tối cũng giúp giảm đầy hơi, hỗ trợ nhu động ruột ổn định.

5. Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng bụng

Thời tiết lạnh hoặc gió lạnh đột ngột dễ làm co thắt mạch máu vùng bụng, gây đau và rối loạn tiêu hóa. Người bệnh nên mặc ấm, tránh ngồi lâu dưới điều hòa, không uống nước lạnh, không tắm ngay sau khi ăn. Vào mùa lạnh, có thể dùng túi chườm ấm vùng bụng dưới 10–15 phút mỗi tối để kích thích tuần hoàn, giúp cơ bụng thư giãn và giảm đau hiệu quả.

☛ Tìm hiểu thêm tại: Bị viêm đại tràng đau bụng ở đâu?

6. Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ

Bệnh viêm đại tràng có thể nặng hơn nếu người bệnh thường xuyên nhiễm khuẩn qua đường ăn uống. Vì vậy cần rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, vệ sinh nhà bếp, tủ lạnh, dụng cụ ăn uống thường xuyên. Nước uống phải được đun sôi hoặc dùng nước lọc đạt chuẩn. Hạn chế ăn ngoài hàng, đặc biệt là các món tái, gỏi, nộm.

7. Hình thành thói quen theo dõi triệu chứng hằng ngày

Người bệnh nên quan sát số lần đi ngoài, đặc điểm phân, mức độ đau bụng, cảm giác chướng hơi hoặc đầy bụng sau ăn. Ghi lại các thực phẩm hoặc thói quen sinh hoạt khiến triệu chứng nặng hơn để kịp điều chỉnh. Nếu thấy phân có máu, đau bụng dữ dội, tiêu chảy nhiều ngày hoặc sụt cân nhanh, cần đến bác sĩ ngay để được kiểm tra.

Viêm đại tràng là bệnh lý mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu người bệnh được chăm sóc đúng cách. Việc kết hợp chế độ ăn uống khoa học, sinh hoạt điều độ và theo dõi sát triệu chứng sẽ giúp ổn định hệ tiêu hóa, giảm tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.

Chia sẻ11

Chia sẻ

Đại tràng và vai trò trong hệ tiêu hóa

Đại tràng là phần cuối của ống tiêu hóa, nối tiếp ruột non và kết thúc ở trực tràng. Cơ quan này có nhiệm vụ hấp thu nước, muối khoáng từ phần thức ăn còn lại sau khi được tiêu hóa ở ruột non, đồng thời tạo khuôn và đào thải phân ra ngoài cơ thể.

Ngoài ra, đại tràng còn là nơi cư trú của hàng tỷ vi khuẩn có lợi, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tổng hợp một số vitamin nhóm B và K, đồng thời ức chế vi khuẩn gây hại.

Khi niêm mạc đại tràng bị viêm hoặc tổn thương, các chức năng trên bị rối loạn, dẫn đến rối loạn đại tiện, đau bụng, chướng hơi, đầy hơi hoặc tiêu chảy kéo dài – những dấu hiệu điển hình của viêm đại tràng.

Nguyên nhân gây viêm đại tràng thường gặp

Viêm đại tràng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là nhiễm khuẩn, rối loạn miễn dịch và chế độ ăn uống thiếu khoa học.

1. Nhiễm khuẩn hoặc ký sinh trùng

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất. Ăn uống không đảm bảo vệ sinh khiến vi khuẩn như E.coli, Salmonella, Shigella hoặc ký sinh trùng amip xâm nhập vào ruột, gây viêm và loét niêm mạc đại tràng. Người bệnh thường có biểu hiện đau bụng, tiêu chảy, đi ngoài có nhầy hoặc máu.

2. Rối loạn miễn dịch

Ở một số người, hệ miễn dịch hoạt động bất thường và tấn công chính niêm mạc đại tràng, gây viêm mạn tính kéo dài. Đây là cơ chế chính của viêm đại tràng tự miễn (viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn) – dạng bệnh khó điều trị và dễ tái phát.

3. Stress, lo âu, căng thẳng kéo dài

Căng thẳng thần kinh làm tăng co bóp đại tràng và rối loạn nhu động ruột, khiến niêm mạc dễ tổn thương hơn. Đây là yếu tố thúc đẩy bệnh khởi phát hoặc tái phát nhiều lần, đặc biệt ở người có cơ địa nhạy cảm.

4. Tác dụng phụ của thuốc

Một số thuốc, đặc biệt là kháng sinh, thuốc giảm đau NSAID hoặc thuốc chống viêm, có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, khiến đại tràng bị kích ứng và viêm.

5. Chế độ ăn uống không lành mạnh

Thói quen ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, uống rượu bia, cà phê hoặc thức ăn nhanh thường xuyên khiến niêm mạc ruột bị kích thích, lâu ngày dẫn đến viêm đại tràng. Ăn uống thất thường, bỏ bữa hoặc ăn quá nhanh cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Dấu hiệu của viêm đại tràng – Nhận biết qua triệu chứng tiêu hóa

Các dấu hiệu của viêm đại tràng thường khởi phát âm ỉ rồi tiến triển rõ rệt hơn theo thời gian. Việc nhận biết sớm giúp người bệnh phân biệt với các rối loạn tiêu hóa thông thường và điều trị kịp thời.

1. Đau bụng âm ỉ hoặc quặn từng cơn

Đây là triệu chứng đặc trưng nhất. Người bệnh thường cảm thấy đau vùng bụng dưới, hố chậu hai bên hoặc quanh rốn. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc quặn từng đợt, tăng sau khi ăn và giảm sau khi đi ngoài. Ở giai đoạn mạn tính, đau tái phát thường xuyên, đặc biệt khi ăn đồ lạ hoặc căng thẳng.

2. Rối loạn đại tiện

Người bị viêm đại tràng thường đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân nát, lỏng, đôi khi có nhầy hoặc máu. Một số trường hợp xen kẽ tiêu chảy và táo bón, gây khó chịu kéo dài. Người bệnh thường có cảm giác mót rặn, đi xong vẫn chưa “hết phân”.

3. Đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu

Do niêm mạc đại tràng viêm khiến quá trình hấp thu và lên men thức ăn bị rối loạn, sinh nhiều hơi. Người bệnh có cảm giác bụng căng tức, đầy hơi, sôi bụng, đặc biệt sau ăn hoặc khi ăn các món nhiều dầu mỡ, đồ sống.

Chi tiết: Đầy hơi, chướng bụng khó tiêu phải làm sao?

4. Phân có nhầy hoặc lẫn máu

Là dấu hiệu đặc trưng của viêm loét đại tràng. Lớp niêm mạc bị viêm tiết nhiều dịch nhầy, đôi khi chảy máu nhẹ nên phân thường có dính máu hoặc dịch nhầy trắng đục. Đây là dấu hiệu cảnh báo tổn thương niêm mạc nặng.

Tìm hiểu: Phân có chất nhầy màu trắng biểu hiện của bệnh gì?

5. Buồn nôn, chán ăn

Viêm đại tràng ảnh hưởng đến tiêu hóa và hấp thu, khiến người bệnh ăn nhanh no, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn nhẹ. Nếu kéo dài, có thể dẫn đến sụt cân và suy nhược cơ thể.

Dấu hiệu toàn thân khi bị viêm đại tràng

Không chỉ gây rối loạn tiêu hóa, viêm đại tràng còn ảnh hưởng đến toàn cơ thể do rối loạn hấp thu và phản ứng viêm kéo dài. Một số biểu hiện toàn thân thường gặp gồm:

1. Mệt mỏi, suy nhược

Tình trạng viêm kéo dài khiến cơ thể hấp thu kém dưỡng chất, gây thiếu năng lượng, uể oải và giảm tập trung. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi ngay cả khi nghỉ ngơi đầy đủ.

2. Sụt cân và gầy yếu

Do ăn uống kém, buồn nôn, tiêu chảy kéo dài khiến lượng dinh dưỡng hấp thu giảm, dẫn đến sụt cân nhanh, cơ thể gầy sút và da xanh xao.

3. Thiếu máu

Viêm loét đại tràng có thể gây chảy máu vi thể hoặc xuất huyết nhẹ kéo dài, làm giảm hemoglobin trong máu. Hậu quả là da nhợt nhạt, chóng mặt, hoa mắt, tim đập nhanh.

4. Sốt nhẹ hoặc sốt cao (khi viêm nặng)

Phản ứng viêm khiến cơ thể tăng thân nhiệt. Một số trường hợp viêm nặng hoặc có nhiễm khuẩn, người bệnh có thể sốt cao, rét run, vã mồ hôi.

5. Rối loạn giấc ngủ, căng thẳng

Cơn đau bụng, khó tiêu và mệt mỏi kéo dài khiến người bệnh khó ngủ, dễ cáu gắt, tinh thần sa sút. Đây là yếu tố khiến bệnh tiến triển nặng hơn nếu không được kiểm soát.

Dấu hiệu cảnh báo viêm đại tràng nặng

Viêm đại tràng nếu không được phát hiện và điều trị sớm có thể tiến triển thành thể nặng, gây tổn thương sâu niêm mạc và biến chứng nguy hiểm. Người bệnh cần đặc biệt chú ý khi xuất hiện những biểu hiện sau:

• Đau bụng dữ dội, liên tục, không giảm sau khi đi ngoài.
• Đi ngoài ra máu tươi hoặc máu đen, lượng nhiều.
• Tiêu chảy trên 5–6 lần/ngày, phân toàn nước, dễ mất nước.
• Bụng chướng, sờ cứng, cảm giác căng tức, đầy hơi nặng nề.
• Sốt cao, rét run, mệt mỏi, chán ăn rõ rệt.
• Buồn nôn, nôn liên tục, không ăn uống được.
• Sụt cân nhanh, da xanh, người lả đi.

Các triệu chứng trên là dấu hiệu viêm đại tràng biến chứng hoặc lan rộng, có thể dẫn đến xuất huyết tiêu hóa, thủng đại tràng, nhiễm trùng ổ bụng. Khi gặp những biểu hiện này, người bệnh phải đến bệnh viện ngay để được xử trí kịp thời, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.

Phân biệt viêm đại tràng với các bệnh dễ nhầm lẫn

Các triệu chứng của viêm đại tràng như đau bụng, rối loạn đại tiện hay đầy hơi thường giống với nhiều bệnh lý đường tiêu hóa khác. Việc phân biệt rõ giúp người bệnh nhận diện đúng bệnh và điều trị chính xác, tránh nhầm lẫn dẫn đến điều trị sai hướng.

Phương pháp chẩn đoán viêm đại tràng

Để xác định chính xác nguyên nhân gây viêm và mức độ tổn thương của đại tràng, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng chuyên sâu.

1. Nội soi đại tràng

Đây là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất. Nội soi cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc ruột, phát hiện tổn thương viêm, loét, phù nề, polyp hoặc khối u. Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ sinh thiết mẫu mô để xác định nguyên nhân (nhiễm khuẩn, tự miễn hay ung thư).

2. Xét nghiệm phân

Giúp phát hiện máu ẩn trong phân, ký sinh trùng, vi khuẩn hoặc tế bào viêm. Đây là xét nghiệm hỗ trợ quan trọng để phân biệt viêm đại tràng nhiễm khuẩn và viêm đại tràng mạn tính.

3. Xét nghiệm máu

Đánh giá tình trạng viêm, thiếu máu và nhiễm trùng thông qua chỉ số bạch cầu, CRP, hemoglobin. Một số trường hợp bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm miễn dịch hoặc viêm tự miễn để loại trừ bệnh Crohn, viêm loét đại tràng mạn.

4. Siêu âm ổ bụng và chụp CT scan

Giúp đánh giá mức độ viêm lan rộng, tình trạng thành ruột, ổ áp-xe hoặc biến chứng thủng ruột, tắc ruột. Phương pháp này thường áp dụng cho các ca nặng hoặc khó chẩn đoán bằng nội soi thông thường.

Viêm đại tràng là bệnh lý tiêu hóa mạn tính nhưng có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện và điều trị sớm. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng, rối loạn đại tiện hay phân có nhầy máu, người bệnh nên đi khám để chẩn đoán chính xác và chăm sóc hệ tiêu hóa khỏe mạnh lâu dài.

Chia sẻ0

Chia sẻ

Viêm đại tràng mãn tính là gì?

Viêm đại tràng mạn tính là bệnh lý về đường tiêu hóa gặp khá phổ biến ở nước ta. Số người mắc viêm đại tràng mạn tính ở nước ta chiếm 20% dân số và ngày càng có xu hướng gia tăng. Viêm đại tràng mạn tính là quá trình viêm nhiễm gây tổn thương khu trú hoặc lan tỏa ở niêm mạc đại tràng với nhiều mức độ khác nhau. Trường hợp nhẹ khiến niêm mạc đại tràng dễ tổn thương, chảy máu. Trường hợp bệnh nặng xuất hiện vết loét, xung huyết thậm chí có áp xe.

Nguyên nhân gây viêm đại tràng mạn tính

Bệnh viêm đại tràng mãn là bệnh mãn tính ở đại tràng có thể do rất nhiều nguyên nhân khác nhau hoặc không rõ nguyên nhân. Bệnh thường tái phát ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe và gây trở ngại cho sinh hoạt cũng như công việc thường ngày của người bệnh. Bệnh có thể khởi phát từ một đợt viêm đường tiêu hóa cấp tính do nhiễm các vi khuẩn hay các ký sinh vật qua ăn uống nhưng không được điều trị để dẫn tới hiện tượng nhờn thuốc, kháng thuốc và viêm nhiễm mãn tính.

Viêm đại tràng mãn tính được chia thành 2 nhóm theo nguyên nhân:

• Viêm đại tràng mạn tính có nguyên nhân: Xuất hiện sau viêm đại tràng cấp tính do nhiễm trùng, nhiễm ký sinh trùng, nhiễm nấm, nhiễm độc nhưng người bệnh không điều trị dứt điểm.
• Viêm đại tràng mạn tính không rõ nguyên nhân: Thường gặp là viêm đại tràng mạn tính không đặc hiệu

Nguyên nhân gây viêm đại tràng mạn tính thường gặp là:

• Do nhiễm các loại vi trùng gây bệnh lý về đường ruột như Shigella, Salmonella…
• Bị nhiễm các loại ký sinh trùng như giun đũa, giun kim, giun tóc…
• Chế độ ăn uống hàng ngày của người bệnh không hợp lý, thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, sử dụng các loại thức ăn gây kích thích khiến niêm mạc đại tràng bị tổn thương.
• Bị táo bón lâu ngày.

Triệu chứng của viêm đại tràng mạn tính

Viêm đại tràng mạn tính gây ra các triệu chứng ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống, sinh hoạt của người bệnh. Dưới đây là các đấu hiệu đặc trưng của bệnh:

• Đau bụng: Đau dọc theo khung đại tràng, vị trí nửa khung đại tràng và hai hố chậu. Đau xuất hiện theo cơn, đau quặn nhiều lần trong ngày, có khi đau âm ỉ, cơn đau giảm bớt sau mỗi lần đi tiêu
• Tính chất phân bất thường: Phân đa dạng nhưng phần lớn là đi ngoài phân lỏng, đi ngoài nhiều lần trong ngày. Nhiều trường hợp bị táo bón, mót rặn, phân có lẫn máu, có nhầy hoặc không nhầy
• Đầy bụng, chướng hơi: Bụng luôn căng trướng, căng tức rất khó chịu nhất là khu trú dọc khung đại tràng
• Cơ thể mệt mỏi, chán ăn, suy nhược: Khi đại tràng bị viêm gây ảnh hưởng tới quá trình tiêu hóa và hấp thụ thức ăn, biểu hiện bằng dấu hiệu cơ thể mệt mỏi, suy nhược. Người bệnh thường chán ăn, ăn uống kém, toàn thân mệt mỏi, giảm trí nhớ, ăn ngủ kém, thường xuyên cáu gắt, lo lắng…Có người bệnh còn bị suy giảm rõ rệt, thể trạng gầy sút, hốc hác.

Đau bụng dọc khung đại tràng là triệu chứng phổ biến của người viêm đại tràng mạn

Bạn cũng cần phân biệt viêm đại tràng mãn tính với bệnh đại tràng chức năng (hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng co thắt…) là những bệnh gây chỉ rối loạn chức năng đại tràng nhưng không có tổn thương thực thể ở đại tràng. Ngoài ra, còn rất nhiều bệnh đại tràng khác có những triệu chứng giống như viêm đại tràng như bệnh polyp đại tràng , bệnh túi thừa đại tràng, bệnh đại tràng đôi, đại tràng dài hoặc teo đại tràng…

Với trường hợp của bạn, bạn cần đi tới cơ sở y tế uy tín để khám và nội soi đại tràng lại để được kết quả rõ ràng hơn. Bạn cũng cần tham khảo ý kiến trực tiếp của Bác Sĩ xem là liệu rằng có phải bạn đã bị nhờn thuốc và nếu thế thì bạn cần tới sự trợ giúp của bác sĩ dựa trên tình trạng bệnh của bạn.

Nếu đi kiểm tra xác định bệnh, bác sĩ có thể cho bạn siêu âm, xét nghiệm máu, xét nghiệm phân và chụp X-quang hoặc nội soi đại tràng, sinh thiết những tổn thương bất thường (loét, polyp, u…) phát hiện trong khi soi. Ngoài ra, một số phương tiện kỹ thuật khác giúp chẩn đoán bệnh là chụp cắt lớp vi tính và chụp cộng hưởng từ, PET. Các kỹ thuật này có giá trị rất cao trong chẩn đoán ung thư đại tràng, tình trạng xâm lấn và di căn hạch…

Viêm đại tràng mạn tính có nguy hiểm không?

Viêm đại tràng mãn tính nếu không được điều trị hoặc điều trị không đúng cách có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Người bệnh càng cao tuổi, bệnh diễn tiến càng lâu dài thì nguy cơ xảy ra biến chứng càng cao. Dưới đây là một số biến chứng có thể xảy ra:

Xuất huyết ồ ạt

Khi niêm mạc đại tràng dã bị tổn thương nặng nề rất khó hồi phục lại thêm tình trạng viêm nhiễm nghiêm trọng. Sử dụng kháng sinh khiến lớp nhung trong đại tràng bị trơ trụi sau nhiều đợt dùng kháng sinh điều trị hoặc sử dụng đồ ăn không đảm bảo vệ sinh, bia rượu….sẽ gây xuất huyết ồ ạt hoặc đại tràng bị nhiễm độc.

Thủng đại tràng

Viêm đại tràng mạn tính làm chức năng của đại tràng dần suy giảm. Không chỉ là tổn thương mà toàn bộ cấu trúc của đại tràng bị giãn, dẫn tới nguy cơ bị loét và thủng đại tràng. Khi xảy ra biến chứng giãn đại tràng cấp tính dễ khiến người bệnh bị đau bụng dữ dội, hôn mê. Nếu không được cấp cứu kịp thời có thể dẫn tới tử vong rất lớn.

Giãn đại tràng cấp tính

Một trong những biến chứng của viêm đại tràng mãn tính đó là giãn đại tràng. Viêm đại tràng lâu ngày có thể dẫn đến biến chứng đại tràng bị giãn, chức năng tiêu hóa giảm nghiêm trọng nguy cơ gây loét và thủng gấp nhiều lần.

Khi bị viêm đại tràng mãn tính, những vết viêm chưa được phục hồi lại chịu sự tấn công tiếp theo từ vi khuẩn khiến cho các vết loét ngày càng sâu và lan rộng, nghiêm trọng hơn sẽ có nguy cơ dẫn đến thủng đại tràng vô cùng nguy hiểm. Tình trạng này xảy ra do triệu chứng rối loạn đại tiện khiến đại tràng luôn phải co thắt liên tục, ruột phải vận động quá mức sẽ dẫn đến giãn đại tràng và giãn ruột.

Ung thư đại tràng

Đây là biến chứng nguy hiểm nhất của viêm đại tràng, tỷ lệ biến chứng này xảy ra rất lớn. Theo thống kê năm 2015 của Bộ Y tế, nguy cơ viêm đại tràng biến chứng sang ung thư chiếm tới 20%. Khi viêm loét kéo dài và tái phát liên tục, khiến tế bào biểu mô của niêm mạc có nguy cơ loạn sản, chuyển sang tế bào ác tính, sau đó phát triển sang ung thư đại tràng. Quá trình này tích lũy từ 7 – 10 năm.

Điều trị viêm đại tràng mãn tính

Viêm đại tràng tiến triển sang giai đoạn mạn tính rất khó điều trị dứt điểm. Các phương pháp điều trị có mục đích giúp giảm các triệu chứng tạm thời mà không chữa khỏi dứt điểm bệnh nên bệnh tái đi tái lại nhiều lần gây khó khăn cho điều trị.Vì vậy, người bệnh cần đảm bảo nguyên tắc chung trong điều trị là kết hợp điều trị nội khoa toàn diện, thay đổi chế độ sinh hoạt, ăn uống và làm việc sao cho hợp lý.

Dựa theo từng trường hợp bệnh mà bác sĩ có biện pháp điều trị sao cho phù hợp, bao gồm sử dụng thuốc nội khoa kết hợp với chế độ sinh hoạt hợp lý. Các thuốc sử dụng điều trị viêm đại tràng mãn tính thường là kết hợp thuốc phục hồi tổn thương và thuốc loại trừ nguyên nhân gây bệnh cũng như tái phát bệnh, cụ thể:

• Thuốc kháng sinh chống nhiễm trùng
• Thuốc chống ký sinh trùng, chống nấm
• Thuốc chống tiêu chảy, chống loạn khuẩn
• Thuốc giảm đau và chống co thắt…

Bên cạnh việc điều trị người bệnh cần lưu ý về chế độ sinh hoạt và ăn uống lành mạnh:

• Cần kiểm soát stress, căng thẳng, lo lắng vì stress kéo dài gây trầm cảm hay làm giảm nhu động ruột. Vì vậy, luôn giữ tinh thần vui vẻ, thoải mái, có suy nghĩ lạc quan, tích cực.
• Tăng cường vận động thể dục thể thao để nâng cao sức khỏe, sức đề kháng của cơ thể
• Bổ sung nhiều nước kết hợp với xoa bóp nhẹ nhàng vùng thượng vị để kích thích nhu động ruột
• Xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung những thực phẩm tốt cho đại tràng như sữa đậu nành, gạo, khoai tây, cá, tăng cường rau xanh, trái cây, củ quả giàu chất xơ, chuối đu đủ giàu Kali… Hạn chế ăn các loại thực phẩm còn tươi sống, đồ ăn nhiều dầu mỡ, các chất gây kích thích đường ruột như cà phê, rượu bia, thuốc lá, đồ ăn cay nóng
• Chia nhỏ thành nhiều bữa nhỏ, ăn ít vào buổi tối để giảm gánh nặng cho đường ruột.

Nguyên tắc xây dựng chế độ ăn uống

Chế độ ăn cần đảm bảo đủ các thành phần dinh dưỡng bao gồm:

• Chất đạm (protein): 1g/ kg/ ngày; nên dùng các loại thực phẩm như: thịt nạc, cá nạc, sữa chua, sữa đậu tương…
• Năng lượng: 30 – 35 Kcal/ kg/ ngày tùy theo từng bệnh nhân.
• Chất béo: ăn hạn chế không quá 15g/ ngày
• Bổ sung đủ nước, muối khoáng và các vitamin

Thực phẩm nên ăn

• Nên ăn thịt nạc, cá, sữa đậu nành, sữa không có lactose, sữa chua.
• Các loại rau xanh nhiều lá như rau ngót, rau muống, rau cải
• Các loại rau họ cải như củ cải, bắp cải…
• Các thức ăn tanh như tôm, cua, cá, trứng nên ăn từng chút một và ăn sau khi chế biến

Thực phẩm không nên ăn

• Những thực phẩm dễ gây đầy hơi, chướng bụng như thịt mỡ, nem rán, sữa, dưa cà muối, rượu bia, đồ uống có ga…không nên ăn
• Thực phẩm có chứa nhiều lactose như sữa, nhiều đường như quả ngọt, mật ong, nhiều sorbitol (có trong một số bánh kẹo ngọt) để hạn chế tiêu chảy vì người bệnh có dấu hiệu kém hấp thu các loại đường và dẫn tới tiêu chảy, chướng bụng đầy hơi.
• Thức ăn cứng như rau sống, ngô hạt, măng…gây ảnh hưởng xấu tới vết loét nên cần hạn chế sử dụng. Khi chế biến thức ăn nên hấp, luộc, hạn chế xào rán.

Tràng Phục Linh PLUS không chỉ chứa ImmuneGamma mà còn chứa 5-HTP (hoạt chất hóa học nội sinh) giúp giảm nhanh triệu chứng, ổn định thần kinh đại tràng.

Tràng Phục Linh PLUS dành cho các đối tượng:

• Người có các biểu hiện như: đau bụng, có lúc quặn thắt nổi cục cứng ở bụng, sôi bụng, chướng bụng, đi ngoài nhiều lần, lúc táo bón, lúc tiêu chảy; phân thường đầu rắn đuôi nát hoặc nhỏ dẹt, lúc nào cũng có cảm giác mót rặn, muốn đi ngoài ngay, đi xong lại muốn đi tiếp
• Người mắc các bệnh Hội chứng ruột kích thích, Đại tràng co thắt, Viêm đại tràng cấp và mãn tính
• Người mắc bệnh Đại tràng lâu năm, triệu chứng tái đi tái lại nhiều lần
• Người đã sử dụng nhiều loại thuốc Đông, Tây y mà không cải thiện

Để tìm nhà thuốc bán Tràng Phục Linh Plus (nhãn đỏ) gần nhất, xem: TẠI ĐÂY

Nếu còn bất cứ băn khoăn hay thắc mắc gì hãy gọi số điện thoại tư vấn miễn cước 1800.1506 để được các chuyên gia tư vấn kĩ hơn nhé.

Chia sẻ1

Chia sẻ

Đau quặn bụng dưới là gì?

Đau quặn bụng dưới là tình trạng xuất hiện cơn đau có tính chất co thắt, từng cơn hoặc âm ỉ ở vùng bụng dưới rốn. Đây là khu vực tập trung nhiều cơ quan quan trọng như ruột già, ruột non, bàng quang, tử cung, buồng trứng (ở nữ giới) hoặc tuyến tiền liệt (ở nam giới). Do đó, cảm giác đau tại vị trí này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ rối loạn nhẹ đến các bệnh lý nghiêm trọng cần can thiệp y tế.

Tình trạng này có thể xảy ra ở cả nam và nữ, mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở:

• Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (do yếu tố nội tiết, chu kỳ kinh nguyệt, rụng trứng…)
• Người có tiền sử bệnh đường tiêu hóa
• Người bị rối loạn tiểu tiện hoặc bệnh lý vùng chậu

Đau quặn bụng dưới không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống. Trong nhiều trường hợp, đây là dấu hiệu cảnh báo sớm các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như viêm ruột thừa, nhiễm trùng tiết niệu, hoặc các bệnh phụ khoa – tiết niệu.

Vì vậy, hiểu rõ bản chất và nguyên nhân của cơn đau quặn bụng dưới là bước quan trọng giúp người bệnh xử lý kịp thời và đúng cách, tránh để tình trạng tiến triển nặng hơn.

Biểu hiện đau quặn bụng

Người bị đau quặn bụng dưới thường gặp một số biểu hiện đặc trưng như:

• Đau âm ỉ hoặc từng cơn co thắt ở vùng bụng dưới, có thể lan sang bên trái, bên phải hoặc xuống vùng hông – bẹn.
• Cảm giác căng tức bụng, đầy hơi, khó chịu, đặc biệt sau ăn hoặc khi thay đổi tư thế.
• Rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, tiêu chảy, táo bón hoặc mót rặn.
• Rối loạn tiểu tiện: tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần hoặc tiểu khó.
• Ở nữ giới, cơn đau có thể đi kèm rối loạn kinh nguyệt, khí hư bất thường, đau khi quan hệ.
• Sốt nhẹ hoặc sốt cao, đặc biệt nếu có nhiễm trùng đường ruột hay tiết niệu.
• Mệt mỏi, chán ăn, khó ngủ, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Các triệu chứng này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời, kéo dài vài giờ đến vài ngày. Nếu tình trạng đau kéo dài hoặc kèm theo dấu hiệu bất thường như nôn ra máu, đại tiện ra máu, ngất xỉu… người bệnh nên đi khám càng sớm càng tốt.

Nguyên nhân gây đau quặn bụng dưới

Trên thực tế, có rất nhiều nguyên nhân tiềm ẩn có thể gây nên tình trạng đau quặn bụng dưới. Mỗi nguyên nhân sẽ đi kèm với đặc điểm đau, mức độ và triệu chứng khác nhau. Việc phân biệt nguyên nhân theo nhóm bệnh lý giúp định hướng chẩn đoán chính xác và xử lý kịp thời.

1. Do bệnh lý đường tiêu hóa

Nhiều rối loạn hoặc tổn thương ở hệ tiêu hóa có thể gây ra các cơn đau quặn bụng dưới, điển hình như:

• Viêm ruột thừa: Cơn đau thường bắt đầu quanh rốn, sau đó lan xuống bụng dưới bên phải. Người bệnh có thể sốt nhẹ, buồn nôn, chán ăn và cảm giác chướng bụng. Nếu không can thiệp sớm, có nguy cơ vỡ ruột thừa rất nguy hiểm.
• Hội chứng ruột kích thích (IBS): Đây là nguyên nhân khá phổ biến gây đau âm ỉ hoặc co thắt vùng bụng dưới, kèm theo rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, táo bón xen kẽ.
• Viêm loét đại tràng mạn tính: Gây đau bụng dưới đi kèm tiêu chảy kéo dài, phân có nhầy hoặc máu, sụt cân và cảm giác mệt mỏi kéo dài.

Táo bón kéo dài, viêm túi thừa: Làm gia tăng áp lực trong ruột, gây đau quặn từng đợt ở vùng bụng dưới, đặc biệt sau ăn hoặc trước khi đi tiêu.

2. Do rối loạn đường tiết niệu

Đường tiết niệu khi bị viêm hoặc tắc nghẽn cũng là nguyên nhân gây đau vùng bụng dưới tương đối phổ biến ở cả nam và nữ. Một số bệnh lý thường gặp gồm:

• Nhiễm trùng tiết niệu (viêm niệu đạo, bàng quang, thận…): Cơn đau thường kèm cảm giác tiểu buốt, tiểu gắt, nước tiểu đục hoặc có mùi hôi. Trường hợp nặng có thể sốt và ớn lạnh.
• Sỏi tiết niệu: Sỏi di chuyển từ thận xuống niệu quản có thể gây ra các cơn đau quặn dữ dội ở bụng dưới, lan sang hông và lưng.
• Tắc nghẽn niệu đạo hoặc bàng quang: Có thể do u, sỏi hoặc viêm làm cản trở dòng nước tiểu, gây căng tức và đau ở bụng dưới, đặc biệt là vùng trên xương mu.

3. Do bệnh phụ khoa ở nữ giới

Ở nữ giới, đau quặn bụng dưới có thể liên quan đến cơ quan sinh sản. Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Đau bụng kinh, rụng trứng: Là hiện tượng sinh lý bình thường, tuy nhiên ở một số người có thể gây đau dữ dội kèm mệt mỏi, rối loạn chu kỳ.
• Viêm vùng chậu, viêm phần phụ: Thường gây đau âm ỉ vùng bụng dưới hai bên, có thể kèm theo khí hư bất thường, sốt hoặc đau khi quan hệ.
• U xơ tử cung, u nang buồng trứng: Khi khối u lớn hoặc bị xoắn, có thể gây đau quặn bụng dưới từng đợt, đầy hơi, cảm giác nặng bụng hoặc rối loạn kinh nguyệt.
• Thai ngoài tử cung: Là tình trạng nguy hiểm, thường biểu hiện bằng cơn đau quặn dữ dội một bên bụng, kèm xuất huyết âm đạo bất thường và chóng mặt.

4. Do các vấn đề nam khoa

Ở nam giới, các bệnh lý liên quan đến hệ sinh dục cũng có thể gây đau bụng dưới, đặc biệt ở vùng trên bìu hoặc gần bẹn:

• Viêm tuyến tiền liệt: Gây cảm giác đau âm ỉ vùng bụng dưới, kèm theo tiểu khó, tiểu rắt hoặc đau khi xuất tinh.
• Xoắn tinh hoàn: Là tình trạng cấp cứu, biểu hiện bằng cơn đau đột ngột, dữ dội ở vùng bìu và bụng dưới, kèm tinh hoàn sưng to, tím tái.

Xét nghiệm và chẩn đoán nguyên nhân gây đau quặn bụng dưới

Việc xác định nguyên nhân gây đau quặn bụng dưới không thể chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng mà cần kết hợp với nhiều phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán cận lâm sàng khác. Mỗi trường hợp sẽ được bác sĩ chỉ định các kỹ thuật phù hợp tùy theo biểu hiện bệnh, vị trí đau và nghi ngờ lâm sàng.

Dưới đây là các phương pháp thường được áp dụng:

1. Khám lâm sàng

• Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử, vị trí và tính chất cơn đau (liên tục hay từng cơn, lan sang vùng nào, xuất hiện khi nào…).
• Kiểm tra các dấu hiệu đi kèm như sốt, nôn, chướng bụng, đau khi ấn vào bụng dưới, bất thường khi đi tiểu hoặc rối loạn kinh nguyệt.
• Khám phụ khoa hoặc nam khoa (nếu cần), đặc biệt trong trường hợp nghi ngờ nguyên nhân sinh dục.

2. Xét nghiệm máu

• Công thức máu: Giúp phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng (bạch cầu tăng), thiếu máu hoặc mất nước.
• CRP, ESR: Chỉ số phản ứng viêm, hỗ trợ đánh giá tình trạng viêm cấp hoặc mạn tính.
• Beta-hCG: Xét nghiệm máu để phát hiện thai kỳ, đặc biệt hữu ích trong chẩn đoán thai ngoài tử cung ở nữ giới.

3. Xét nghiệm nước tiểu

Giúp phát hiện nhiễm trùng đường tiết niệu, tiểu máu, tiểu đạm hoặc dấu hiệu tắc nghẽn.

Trong một số trường hợp, xét nghiệm nước tiểu còn giúp gợi ý nguyên nhân chuyển hóa như sỏi oxalat, nhiễm ceton…

4. Xét nghiệm phân

Thường được chỉ định nếu người bệnh có tiêu chảy, đi ngoài phân nhầy, phân lẫn máu hoặc nghi ngờ nhiễm trùng tiêu hóa.

Kiểm tra ký sinh trùng, vi khuẩn, virus hoặc máu ẩn trong phân.

5. Chẩn đoán hình ảnh

• Siêu âm ổ bụng: Là phương pháp phổ biến đầu tiên giúp phát hiện sỏi tiết niệu, u nang buồng trứng, thai ngoài tử cung, ứ mủ vòi trứng, viêm ruột thừa…
• X-quang bụng: Hữu ích trong đánh giá tình trạng tắc ruột, hơi tự do trong ổ bụng (gợi ý thủng tạng rỗng), sỏi đường tiết niệu…
• CT scan bụng (cắt lớp vi tính): Độ chính xác cao, hỗ trợ chẩn đoán viêm ruột thừa, túi thừa, sỏi, khối u, áp xe vùng chậu…
• MRI vùng chậu: Áp dụng khi cần đánh giá chuyên sâu các tổn thương phần mềm, khối u hoặc lạc nội mạc tử cung ở nữ giới.

6. Các xét nghiệm chuyên khoa khác (nếu cần)

• Nội soi đại – trực tràng: Khi nghi ngờ viêm đại tràng mạn, polyp, khối u hoặc xuất huyết tiêu hóa dưới.
• Khám phụ khoa – siêu âm đầu dò: Với nữ giới có rối loạn kinh nguyệt, khí hư bất thường hoặc nghi ngờ các bệnh phụ khoa.
• Khám tiết niệu – siêu âm tinh hoàn: Với nam giới có biểu hiện đau vùng hạ vị, đau tinh hoàn, bí tiểu, tiểu khó…

Việc lựa chọn các xét nghiệm sẽ do bác sĩ chỉ định tùy vào hướng chẩn đoán nghi ngờ ban đầu, tránh lạm dụng nhưng vẫn đảm bảo đủ thông tin để xác định chính xác nguyên nhân. Người bệnh không nên tự ý đi làm xét nghiệm tràn lan mà cần thăm khám chuyên khoa để được tư vấn cụ thể.

Cách điều trị và chăm sóc đau quặn bụng dưới tại nhà

Tùy vào nguyên nhân và mức độ cơn đau, việc điều trị đau quặn bụng dưới có thể được thực hiện tại nhà hoặc cần đến cơ sở y tế. Trong những trường hợp nhẹ, không kèm theo triệu chứng bất thường (như sốt cao, nôn, chảy máu, suy kiệt…), người bệnh có thể áp dụng một số phương pháp chăm sóc và giảm đau tại nhà để cải thiện tình trạng.

1. Các biện pháp giảm đau tại nhà

• Chườm ấm vùng bụng dưới: Sử dụng túi chườm hoặc khăn ấm đặt lên vùng bụng giúp làm dịu các cơn co thắt cơ trơn, giảm đau hiệu quả, đặc biệt với đau bụng kinh hoặc đau do rối loạn tiêu hóa.
• Uống trà thảo mộc ấm: Các loại trà như trà gừng, trà hoa cúc, trà bạc hà có tác dụng làm dịu hệ tiêu hóa, giảm co thắt ruột và hỗ trợ thư giãn thần kinh.
• Nghỉ ngơi, tránh vận động mạnh: Khi cơn đau xuất hiện, nên nằm nghỉ ở tư thế thoải mái, tránh gập người hoặc hoạt động thể lực mạnh làm tăng áp lực ổ bụng.

2. Sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn

Người bệnh có thể dùng một số thuốc giảm đau thông dụng như:

• Paracetamol: Giảm đau nhẹ đến vừa, an toàn với hầu hết đối tượng.
• Ibuprofen, Naproxen: Hiệu quả tốt với đau bụng kinh hoặc viêm nhẹ, nhưng cần thận trọng với người có bệnh lý dạ dày hoặc thận.

Lưu ý: Không nên lạm dụng thuốc giảm đau, và không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc trị co thắt ruột hay thuốc chống tiêu chảy nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

3. Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống

Ăn uống khoa học:

• Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên cám để hỗ trợ tiêu hóa.
• Hạn chế đồ chiên rán, cay nóng, nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm chế biến sẵn.
• Uống đủ nước mỗi ngày, có thể bổ sung men vi sinh để tăng lợi khuẩn đường ruột.

Tránh các chất kích thích: Kiêng rượu bia, cà phê, thuốc lá, nước ngọt có gas – những yếu tố dễ kích thích ruột, dạ dày và làm nặng thêm cơn đau.

Vận động nhẹ nhàng: Các hoạt động như đi bộ, tập yoga hoặc thiền có thể hỗ trợ cải thiện lưu thông máu vùng bụng, giảm co thắt và thư giãn hệ thần kinh.

Ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng: Stress kéo dài có thể làm rối loạn nhu động ruột, gây đau bụng mạn tính hoặc hội chứng ruột kích thích. Cần chú ý giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ 7–8 giờ mỗi đêm.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Việc chăm sóc tại nhà chỉ phù hợp với các cơn đau nhẹ, thoáng qua và không kèm theo dấu hiệu bất thường. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các biểu hiện sau:

• Cơn đau quặn bụng dưới kéo dài trên 24–48 giờ, không cải thiện dù đã nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc.
• Sốt cao, ớn lạnh, mệt mỏi rõ rệt.
• Buồn nôn, nôn ói kéo dài.
• Rối loạn tiêu hóa nặng: tiêu chảy ra máu, táo bón nhiều ngày.
• Rối loạn tiểu tiện: tiểu buốt, tiểu ra máu, bí tiểu.
• Ra máu âm đạo bất thường (ở nữ), đau dữ dội một bên bụng, nghi ngờ thai ngoài tử cung.
• Tình trạng ý thức thay đổi, chóng mặt, ngất xỉu.

Cơn đau quặn bụng dưới không nên xem nhẹ, đặc biệt khi xảy ra bất thường, lặp đi lặp lại hoặc đi kèm các dấu hiệu toàn thân. Việc chăm sóc đúng cách tại nhà kết hợp với thăm khám sớm sẽ giúp người bệnh tránh được biến chứng nguy hiểm và cải thiện nhanh chóng chất lượng cuộc sống.

Chia sẻ17

Chia sẻ

Viêm đại tràng là gì?

Viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở đại tràng do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Bệnh chia thành 2 dạng chính: cấp tính và mãn tính. Triệu chứng phổ biến bao gồm: đầy bụng, đau bụng, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy hoặc táo bón.

Một số nguyên nhân gây ra viêm đại tràng như: nhiễm khuẩn, nhiễm ký sinh trùng, chế độ ăn uống không điều độ, rượu bia, stress, hoặc do các bệnh tự miễn.

☛ Tìm hiểu thêm: Viêm đại tràng giả mạc là gì? Có nguy hiểm không?

Viêm đại tràng có lây không?

Viêm đại tràng là bệnh lý đường tiêu hóa chứ không phải là bệnh truyền nhiễm, do đó KHÔNG lây trực tiếp từ người sang người. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh có khả năng bị lây GIÁN TIẾP qua đường tiêu hóa nếu nguyên nhân gây bệnh là do các loại vi khuẩn đường ruột (như E.coli, Salmonella), ký sinh trùng (như Giardia, amip) hoặc virus gây bệnh đường tiêu hóa. Những tác nhân này có khả năng bị lây lan từ người này sang người khác theo đường phân – miệng.

Cụ thể:

• Người bệnh đi vệ sinh xong không rửa tay, sau đó chuẩn bị thức ăn → vi khuẩn có thể lây sang người khác qua đồ ăn.
• Ăn thực phẩm nhiễm bẩn, uống nước chưa đun sôi kỹ → lây vi khuẩn gây viêm đại tràng.

Ngoài ra, một số trường hợp làm tăng nguy cơ gián tiếp bị lây nhiễm mầm bệnh gây viêm đại tràng như: dùng chung các vật dụng cá nhân (khăn, bàn chải đánh răng với người có mầm bệnh tiêu hóa), ăn uống không hợp vệ sinh, ăn sống, ăn tái…

Viêm đại tràng lây qua những con đường nào?

Mặc dù viêm đại tràng không phải là bệnh truyền nhiễm lây trực tiếp từ người sang người, nhưng một số tác nhân gây bệnh liên quan đến viêm đại tràng có thể lây GIÁN TIẾP bằng những con đường sau:

1. Lây qua đường tiêu hóa – cách phổ biến nhất

Một số vi khuẩn, ký sinh trùng gây viêm đại tràng có thể xâm nhập cơ thể qua miệng trong quá trình ăn uống bao gồm:

• Ăn thực phẩm chưa được nấu chín kỹ như thịt sống, rau sống không rửa kỹ
• Uống nước chưa đun sôi, nước lã, nước đá không rõ nguồn gốc
• Ăn thực phẩm bị ôi thiu, nhiễm khuẩn do bảo quản sai cách
• Sử dụng thực phẩm chế biến trong môi trường không đảm bảo vệ sinh như quán ăn vỉa hè, đường phố…

2. Dùng chung vật dùng cá nhân với người nhiễm mầm bệnh

Việc sử dụng chung các đồ dùng như bàn chải đánh răng, khăn tắm, ly nước hay bát đũa với người đang mang mầm bệnh đường tiêu hóa có thể khiến vi khuẩn lan sang cơ thể bạn mà không hay biết.

3. Thói quen vệ sinh kém – điều kiện lý tưởng cho mầm bệnh phát trển

• Không rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn hoặc chế biến thực phẩm
• Không làm sạch nhà vệ sinh, khu vực chế biến thực phẩm
• Để móng tay dài, bẩn – nơi tích tụ nhiều vi khuẩn

4. Lây nhiễm chéo trong môi trường tập thể

Các môi trường đông người như:

• Nhà trẻ, lớp học, bệnh viện, viện dưỡng lão
• Nhà hàng, căng tin, bếp ăn công nghiệp Nếu không kiểm soát vệ sinh tốt, đây sẽ là nơi lý tưởng để vi khuẩn và ký sinh trùng lây lan qua thực phẩm, tay nắm cửa, vật dụng dùng chung…

Viêm đại tràng có di truyền không?

Viêm đại tràng có di truyền hay không còn phụ thuộc vào từng loại bệnh và nguyên nhân gây viêm đại tràng.  Cụ thể:

Trường hợp viêm đại tràng thông thường

• Nếu bệnh viêm đại tràng là do các nguyên nhân như vi khuẩn, ký sinh trùng, ăn uống không khoa học hoặc căng thẳng kéo dài thì không liên quan đến yếu tố di truyền.
• Những nguyên nhân này xuất phát từ môi trường sống và thói quen sinh hoạt, nên không thể truyền từ cha mẹ sang con qua gen.

Trường hợp viêm đại tràng do rối loạn tự miễn dịch

• Các dạng bệnh như viêm loét đại tràng và bệnh Crohn đây là những bệnh thuốc nhóm rối loạn miễn dịch mãn tính, nên có yếu tố di truyền từ những người thân trong cùng gia đình.
• Theo nghiên cứu từ Tổ chức Crohn và Colitis Foundation (Mỹ), có khoảng 10-25% người mắc bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng có người thân trong gia đình cũng bị bệnh.
• Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nature Genetics cũng xác định hơn 200 biến thể gen có liên quan đến nguy cơ mắc viêm loét đại tràng và Crohn, trong đó các gen liên quan đến phản ứng miễn dịch như NOD2, IL23R, ATG16L1 đóng vai trò quan trọng.
• Một nghiên cứu cho thấy nếu cả cha và mẹ đều mắc một dạng bệnh viêm ruột, nguy cơ con cái mắc bệnh Crohn lên đến 35%.

Cách xử lý viêm đại tràng nếu bị lây do nhiễm khuẩn

Nếu thấy có các dấu hiệu hoặc nghi ngờ bị nhiễm viêm đại tràng do lây nhiễm từ vi khuẩn, virus hay ký sinh trùng, người bệnh cần:

1. Thăm khám chuyên khoa tiêu hóa càng sớm càng tốt

• Việc tự ý dùng thuốc hoặc chậm trễ trong chẩn đoán có thể khiến bệnh trở nặng hoặc biến chứng.
• Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phân, nội soi đại tràng, xét nghiệm máu để xác định nguyên nhân cụ thể.

2. Tuân thủ điều trị theo phác đồ của bác sĩ

• Nếu do vi khuẩn → có thể cần dùng kháng sinh đặc hiệu.
• Nếu do ký sinh trùng → cần thuốc diệt ký sinh theo chỉ định.
• Tránh lạm dụng kháng sinh hoặc thuốc tiêu chảy vì có thể làm bệnh nặng thêm nếu không đúng nguyên nhân.

3. Sát trùng và cách ly đồ dùng cá nhân

• Không dùng chung đồ dùng như khăn tắm, bàn chải răng, ly nước với người khác.
• Giặt và tiệt trùng các vật dụng sau khi sử dụng.

4. Điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học

• Ăn nhẹ, dễ tiêu hóa trong giai đoạn cấp.
• Tránh các món ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, lên men.
• Hạn chế sữa tươi nếu có biểu hiện tiêu chảy do lactose.
• Ưu tiên cháo loãng, súp, rau nấu chín mềm.

5. Bổ sung men vi sinh và nước đầy đủ

• Duy trì hệ vi sinh đường ruột ổn định bằng men vi sinh.
• Uống nước ấm thường xuyên để bù nước, đặc biệt nếu có tiêu chảy.

6. Nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi triệu chứng

• Tránh làm việc quá sức, stress vì có thể khiến triệu chứng nặng thêm.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như: sốt cao, tiêu chảy ra máu, mất nước… để tái khám kịp thời.

Điều quan trọng nhất là không tự ý điều trị tại nhà nếu không rõ nguyên nhân. Việc xác định chính xác nguồn lây và điều trị đúng cách sẽ giúp bệnh nhanh hồi phục và ngăn ngừa tái phát.

☛ Tham khảo thêm: Top 6 bài thuốc chữa viêm đại tràng bằng Đông y

Cách phòng tránh viêm đại tràng

Phòng tránh viêm đại tràng không chỉ giúp bạn bảo vệ hệ tiêu hóa, mà còn giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính về đường ruột. Dưới đây là những cách phòng bệnh khoa học và hiệu quả:

Giữ vệ sinh cá nhân và vệ sinh thực phẩm

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Làm sạch kỹ thực phẩm trước khi chế biến, đặc biệt là rau sống và thịt cá sống.
• Không dùng chung khăn, bàn chải, ly nước với người khác.

Ăn chín, uống sôi

• Tuyệt đối không ăn đồ sống, tái, đặc biệt là trong môi trường có nguy cơ nhiễm khuẩn cao.
• Chỉ uống nước đun sôi, nước đóng chai uy tín – tránh dùng nước đá không rõ nguồn gốc.

Chế độ ăn uống lành mạnh

• Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, chiên rán.
• Ăn nhiều chất xơ từ rau củ quả, ngũ cốc nguyên cám để hỗ trợ nhu động ruột.
• Tránh các thực phẩm lên men mạnh, rượu bia, nước ngọt có gas.

Tăng cường vận động và kiểm soát stress

• Tập luyện thể dục thể thao đều đặn giúp hỗ trợ tiêu hóa và tăng sức đề kháng.
• Hạn chế căng thẳng, lo âu kéo dài – đây là yếu tố kích hoạt các đợt viêm đại tràng mãn tính.

Khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm bệnh lý tiêu hóa

• Đặc biệt nếu bạn có người thân mắc các bệnh viêm đại tràng tự miễn như Crohn hay viêm loét đại tràng.
• Khám định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường để xử lý kịp thời, tránh biến chứng.

Chủ động phòng tránh chính là chìa khóa để bạn duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, ngăn ngừa viêm đại tràng tái phát hoặc tiến triển nặng hơn.

Chia sẻ0

Chia sẻ

Men vi sinh & lợi khuẩn là gì?

• Men vi sinh (Probiotics) là những vi khuẩn sống có lợi, khi được bổ sung với hàm lượng phù hợp sẽ mang lại lợi ích cho hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể.
• Lợi khuẩn là thuật ngữ chỉ nhóm các vi sinh vật có lợi cho đường ruột, bao gồm cả men vi sinh.

Men vi sinh là một phần của lợi khuẩn, thường được sử dụng để bổ sung trực tiếp qua thực phẩm chức năng, sữa chua, viên uống hoặc bột hòa tan.

Tác dụng của men vi sinh với viêm đại tràng

Một số tác dụng chính của men vi sinh và lợi khuẩn với bệnh viêm đại tràng đã được nghiên cứu chứng minh cụ thể như:

Khôi phục hệ vi sinh đường ruột

Viêm đại tràng được xem là có mối liên hệ chặt chẽ với sự mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột (gut dysbiosis). Việc bổ sung men vi sinh giúp đưa thêm lợi khuẩn vào hệ tiêu hóa, từ đó cân bằng lại hệ vi sinh này. Một nghiên cứu được công bố trên World Journal of Gastroenterology (2014) chỉ ra rằng việc bổ sung Bifidobacterium và Lactobacillus có tác động tích cực đến sự đa dạng và ổn định hệ vi sinh ruột ở bệnh nhân viêm đại tràng mãn tính. Xem nghiên cứu

Ức chế vi khuẩn có hại

Men vi sinh sản sinh ra các acid hữu cơ như axit lactic và axit axetic, từ đó tạo môi trường pH thấp làm ức chế sự sinh sôi của các vi khuẩn gây hại. Theo một tổng quan nghiên cứu từ Frontiers in Microbiology (2015), Saccharomyces boulardii cho thấy khả năng ức chế vi khuẩn Clostridium difficile – một trong những tác nhân liên quan đến viêm đại tràng. Xem tại đây

Giảm triệu chứng tiêu hóa

Nhiều thử nghiệm lâm sàng đã ghi nhận sự giảm rõ rệt triệu chứng đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy, táo bón ở người sử dụng men vi sinh đều đặn từ 4 – 8 tuần. Đặc biệt, một nghiên cứu tại Mỹ trên 200 bệnh nhân viêm đại tràng cho thấy việc dùng Lactobacillus plantarum 299v giúp cải thiện chất lượng sống rõ rệt. Tham khảo nghiên cứu

Hỗ trợ tái tạo niêm mạc ruột và điều hòa miễn dịch

Một số chủng men vi sinh không chỉ giúp cân bằng vi khuẩn mà còn kích thích tế bào miễn dịch tiết cytokine chống viêm, từ đó giảm phản ứng viêm mạn tính tại đại tràng. Một nghiên cứu trên tạp chí Gut (BMJ Publishing Group) cho thấy người dùng VSL#3 – một loại men vi sinh tổng hợp – có khả năng duy trì thời gian thuyên giảm viêm loét đại tràng lâu hơn so với giả dược. Đọc chi tiết tại đây

Bị viêm đại tràng có nên dùng men vi sinh không?

Câu trả lời là: Có, và nên dùng đúng cách. Khi bị viêm đại tràng, niêm mạc ruột bị tổn thương và hệ vi sinh trong đường ruột cũng bị mất cân bằng. Việc bổ sung men vi sinh và lợi khuẩn sẽ giúp khôi phục lại sự cân bằng này, từ đó cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ làm dịu tình trạng viêm.

Giúp kéo dài thời gian ổn định bệnh

Theo một phân tích tổng hợp của hơn 20 nghiên cứu trên tạp chí Alimentary Pharmacology & Therapeutics (2016) cho thấy, việc sử dụng men vi sinh có thể giúp kéo dài thời gian lui bệnh ở bệnh nhân viêm đại tràng loét. Đặc biệt, các chủng như VSL#3, E. coli Nissle 1917 tỏ ra hiệu quả tương đương thuốc duy trì Mesalazine.

Giảm triệu chứng khó chịu

Một nghiên cứu tại Anh (2015) cho thấy, việc sử dụng Bifidobacterium infantis trong 8 tuần giúp người bệnh giảm rõ rệt các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy và tình trạng viêm niêm mạc đại tràng. Xem nghiên cứu tại đây

An toàn và ít tác dụng phụ hơn thuốc tây

Men vi sinh là phương pháp hỗ trợ tự nhiên, không gây ảnh hưởng đến gan thận như một số thuốc kháng viêm đường ruột. Đồng thời, còn giúp phục hồi hệ vi sinh vật vốn bị suy giảm do dùng kháng sinh kéo dài.

Phù hợp với nhiều đối tượng

Theo Tổ chức Y học Dự phòng Châu Âu, men vi sinh nếu dùng đúng cách thì an toàn cho cả người cao tuổi, trẻ nhỏ và phụ nữ sau sinh. 

Cách dùng men vi sinh trong điều trị viêm đại tràng

Để men vi sinh phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ điều trị viêm đại tràng, người bệnh cần lưu ý những nguyên tắc sau:

Chọn đúng loại vi khuẩn có lợi

Không phải loại lợi khuẩn nào cũng hiệu quả với bệnh viêm đại tràng. Một số chủng đã được nghiên cứu và chứng minh có lợi gồm:

• Lactobacillus plantarum 299v
• Bifidobacterium infantis
• Saccharomyces boulardii
• coli Nissle 1917
• VSL#3 (tổ hợp nhiều chủng)

Các chủng này có khả năng sống sót qua môi trường axit dạ dày và đến được ruột để hoạt động hiệu quả.

Dùng đủ liều mới có hiệu quả

Đa phần các nghiên cứu cho thấy người bệnh cần dùng ít nhất từ 1 đến 10 tỷ CFU (đơn vị lợi khuẩn sống) mỗi ngày để có tác động rõ rệt.

Chủng VSL#3 thường được khuyên dùng  450 – 900 tỷ CFU/ngày trong giai đoạn điều trị tích cực.

Uống đúng thời điểm

• Tốt nhất nên uống khi bụng đói hoặc trước ăn 30 phút, giúp lợi khuẩn không bị tiêu diệt bởi dịch dạ dày.
• Tránh uống cùng lúc với thuốc kháng sinh. Nếu đang dùng kháng sinh, nên uống men vi sinh cách khoảng 2 – 3 giờ để lợi khuẩn không bị “tiêu diệt nhầm”.

Kết hợp thêm Prebiotics (chất xơ nuôi lợi khuẩn)

Prebiotics là “thức ăn” giúp lợi khuẩn phát triển. Một số thực phẩm giàu Prebiotics gồm:

• Chuối xanh, măng tây, yến mạch
• Tỏi, hành tây, atisô

Bạn cũng có thể chọn sản phẩm kết hợp Probiotics và Prebiotics (được gọi là Synbiotics) giúp tăng hiệu quả điều trị.

Kiên trì sử dụng từ 4–8 tuần

Việc bổ sung men vi sinh không có tác dụng ngay lập tức. Các nghiên cứu cho thấy cần ít nhất 1 tháng để hệ vi sinh trong ruột ổn định và triệu chứng cải thiện rõ rệt.

Bảo quản sản phẩm đúng cách

Một số loại men vi sinh rất nhạy cảm với nhiệt độ và độ ẩm. Vì vậy, trong quá trình sử dụng người bệnh cần bảo quản đúng cách, cất giữ nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp.

Lưu ý khi sử dụng men vi sinh cho người viêm đại tràng

Việc sử dụng men vi sinh và lợi khuẩn tuy mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh viêm đại tràng, nhưng để đảm bảo hiệu quả tối ưu và tránh tác dụng phụ không mong muốn, cần lưu ý những vấn đề sau:

Tư vấn bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng

Mỗi bệnh nhân viêm đại tràng có cơ địa và tình trạng bệnh lý khác nhau. Việc dùng men vi sinh cần được chỉ định cụ thể, đặc biệt khi đang điều trị bằng thuốc tây như kháng sinh, corticosteroid, hoặc thuốc ức chế miễn dịch.

Không dùng men vi sinh thay thế thuốc điều trị chính

Men vi sinh là liệu pháp hỗ trợ, giúp cải thiện triệu chứng và phục hồi hệ vi sinh đường ruột chứ không có tác dụng điều trị nguyên nhân gốc rễ như thuốc đặc trị. Tự ý ngưng thuốc để dùng men vi sinh có thể làm bệnh trở nặng hoặc tái phát.

Bảo đảm về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm

• Ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận an toàn từ cơ quan y tế uy tín (FDA, EMA…). Tránh các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc, nhãn mác không minh bạch.
• Nên chọn sản phẩm có liệt kê rõ ràng chủng vi sinh, hàm lượng CFU, ngày sản xuất – hết hạn và hướng dẫn bảo quản cụ thể.

Không dùng sản phẩm đã hết hạn

Vi sinh vật rất nhạy cảm với nhiệt độ của môi trường thay đổi. Nếu bảo quản không đúng có thể làm lợi khuẩn chết, dẫn đến không còn tác dụng hoặc gây rối loạn tiêu hóa thêm.

Không sử dụng nếu có biểu hiện bất thường

Trong một số trường hợp hiếm, người dùng có thể gặp triệu chứng như chướng bụng, đầy hơi, tiêu chảy nhẹ khi mới dùng. Nếu tình trạng kéo dài hoặc có phản ứng lạ, cần ngưng ngay và liên hệ cơ sở y tế.

Không dùng cho người suy giảm miễn dịch mà không có chỉ định

Các bệnh nhân ghép tạng, ung thư đang hóa trị, suy giảm miễn dịch nặng cần có sự giám sát y tế nếu muốn dùng men vi sinh vì nguy cơ nhiễm khuẩn cơ hội tuy hiếm nhưng đã được ghi nhận. (Tham khảo: EFSA Scientific Opinion 2020 )

Chia sẻ0

Chia sẻ

Hiểu đúng bệnh viêm đại tràng

Viêm đại tràng là một bệnh lý về đường tiêu hóa phổ biến, xảy ra khi niêm mạc đại tràng bị tổn thương và viêm nhiễm. Tình trạng này thường kéo dài dai dẳng, gây khó chịu và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Triệu chứng điển hình:

• Đau bụng âm ỉ, có lúc dữ dội
• Rối loạn tiêu hóa: tiêu chảy, táo bón hoặc xen kẽ
• Bụng căng tức, đầy hơi
• Đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân nát, lỏng hoặc có nhầy máu

Nguyên nhân thường gặp:

• Chế độ ăn uống không hợp vệ sinh
• Nhiễm vi khuẩn, ký sinh trùng
• Lạm dụng kháng sinh
• Căng thẳng thần kinh kéo dài

☛ Tìm hiểu chi tiết: 6 biến chứng nguy hiểm của bệnh viêm đại tràng

Tác dụng của mộc hoa trắng chữa viêm đại tràng

Mộc hoa trắng (tên khoa học: Holarrhena antidysenterica) là loài cây thuốc nam mọc nhiều ở vùng núi cao tại Việt Nam, Ấn Độ và Trung Quốc. Trong dân gian, cây còn được gọi là “cây sữa” hoặc “cây sừng trâu”.

Đặc điểm nhận biết:

• Thân gỗ nhỏ, lá mọc đối, xanh đậm
• Hoa màu trắng, nở vào mùa hè
• Vỏ thân và hạt là bộ phận dùng làm thuốc nhiều nhất

Thành phần hoạt chất:

• Alkaloid (conessine): hoạt tính kháng khuẩn mạnh
• Tinh dầu, flavonoid: chống viêm, làm lành niêm mạc ruột

Tác dụng chính của mộc hoa trắng:

Mộc hoa trắng được biết đến với nhiều công dụng, đặc biệt trong điều trị viêm đại tràng và các bệnh về tiêu hóa như:

• Kháng khuẩn mạnh – Ức chế vi khuẩn gây bệnh như coli, Shigella
• Chống viêm – Giảm sưng viêm, phục hồi niêm mạc đại tràng tổn thương
• Cầm tiêu chảy – Giảm tiết dịch ruột, ổn định nhu động ruột
• Điều hòa tiêu hóa – Hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh và chức năng hấp thụ
• Giảm đau co thắt – Làm dịu cơn đau do đại tràng co thắt
• Tăng enzyme chống oxy hóa – Bảo vệ tế bào ruột khỏi tổn thương do stress oxy hóa

Đánh giá về tác dụng của mộc hoa trắng với viêm đại tràng

Giống như nhiều thảo dược khác, mộc hoa trắng từ lâu đã được các lương y Đông y sử dụng trong điều trị các bệnh đường tiêu hóa, đặc biệt là viêm đại tràng cấp và mãn tính.

Theo y học cổ truyền

• Cây có vị đắng, tính mát, quy kinh đại tràng và tỳ
• Có tác dụng thanh nhiệt, sát trùng, chống tiêu chảy và điều hòa tỳ vị

Theo y học hiện đại

• Kháng khuẩn mạnh: Conessine, một alkaloid chính trong mộc hoa trắng, có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh như coli, Shigella, vốn là tác nhân phổ biến gây viêm nhiễm trong đại tràng.
• Chống viêm và làm lành tổn thương: Các flavonoid trong mộc hoa trắng giúp ức chế phản ứng viêm, giảm phù nề niêm mạc ruột, từ đó hỗ trợ phục hồi các tổn thương do viêm đại tràng gây ra.
• Điều hòa nhu động ruột: Hoạt chất từ cây mộc hoa trắng giúp điều chỉnh nhu động ruột, giảm hiện tượng co thắt – nguyên nhân gây đau bụng và rối loạn tiêu hóa ở người viêm đại tràng.
• Ổn định tiêu hóa, giảm tiêu chảy: Nhờ tác động làm giảm tiết dịch ruột và cải thiện chức năng hấp thụ của niêm mạc ruột, mộc hoa trắng giúp giảm tiêu chảy – triệu chứng thường gặp ở người bị viêm đại tràng thể lỏng.

Nghiên cứu thực nghiệm

Một số nghiên cứu tại Ấn Độ và Việt Nam cho thấy, chiết xuất từ mộc hoa trắng giúp cải thiện các triệu chứng viêm đại tràng, đặc biệt hiệu quả với thể tiêu chảy mạn và viêm đại tràng do loạn khuẩn. Một nghiên cứu lâm sàng công bố trên Tạp chí Dược liệu Nam Á đã ghi nhận nhóm bệnh nhân sử dụng chiết xuất mộc hoa trắng cải thiện rõ rệt các chỉ số viêm và tiêu hóa sau 4 tuần điều trị:

• Nghiên cứu tại Ấn Độ: So sánh hiệu quả của viên nén chiết xuất từ mộc hoa trắng với thuốc Mesalamine ở bệnh nhân viêm loét đại tràng mãn tính. Kết quả cho thấy nhóm sử dụng mộc hoa trắng đơn độc cải thiện rõ rệt các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy và tần suất đi ngoài so với nhóm dùng Mesalamine. Ngoài ra, tỉ lệ nhiễm khuẩn phân cũng giảm đáng kể trong nhóm dùng mộc hoa trắng. (PMC)
• Nghiên cứu sinh học tại ResearchGate: Cho thấy chiết xuất methanol từ vỏ mộc hoa trắng giúp giảm các chỉ số viêm và tăng hoạt động của các enzyme chống oxy hóa trên chuột thực nghiệm viêm đại tràng. Điều này chứng tỏ mộc hoa trắng có khả năng bảo vệ niêm mạc ruột và giảm tổn thương do viêm. (ResearchGate)
• Tạp chí Y khoa và khoa học ISPUB: Đã đăng tải nghiên cứu đánh giá hiệu quả của mộc hoa trắng trong điều trị viêm đại tràng thực nghiệm ở chuột. Kết quả cho thấy mộc hoa trắng có tác dụng giảm viêm và cải thiện các chỉ số mô học của đại tràng. (ispub.com)
• Đánh giá tổng quan từ JDDT (Tạp chí Phát triển và Truyền tải Dược phẩm):  đã phân tích các nghiên cứu liên quan đến mộc hoa trắng trong điều trị viêm ruột. Tác giả kết luận rằng mộc hoa trắng có các hoạt tính chống viêm, chống co thắt và điều hòa nhu động ruột, nhờ vào các hợp chất như conessine và flavonoid. (jddtonline.info)

Cách dùng mộc hoa trắng chữa viêm đại tràng

Dưới đây là một số bài thuốc dùng kết hợp mộc hoa trắng với các vị thuốc khác, bạn có thể tham khảo:

1. Bài thuốc hỗ trợ tiêu chảy mạn tính

Chuẩn bị:

• Mộc hoa trắng 16g
• Hoàng liên 12g
• Bạch truật 12g

Cách làm:

• Rửa sạch các vị thuốc, cho vào ấm với 600ml nước.
• Sắc còn 250ml, chia 2 lần uống sau bữa ăn.

Công dụng:

Kháng khuẩn, điều hòa tiêu hóa, giảm tiêu chảy và phục hồi niêm mạc ruột.

2. Bài thuốc cho người đại tràng co thắt, đau bụng

Chuẩn bị:

• Mộc hoa trắng 12g
• Cam thảo 6g
• Phục linh 12g

Cách làm:

• Sắc chung với 700ml nước, còn 300ml.
• Uống 2 lần mỗi ngày, trước hoặc sau ăn 30 phút.

Công dụng:

Làm dịu co thắt ruột, an thần nhẹ, giúp giảm đau và ổn định nhu động.

3. Bài thuốc kháng viêm – phục hồi tổn thương đại tràng

Nguyên liệu:

• Mộc hoa trắng: 15g
• Khương hoàng (nghệ đen): 10g
• Mộc hương: 10g

Cách làm:

Đun với 700ml nước, sắc còn 300ml, chia 2 lần uống trong ngày.

Công dụng:

Chống viêm, phục hồi mô niêm mạc đại tràng bị loét, tái tạo tế bào ruột.

4. Bài thuốc từ cây mộc hoa trắng đơn lẻ

• Dạng sắc nước: Dùng 12–20g mộc hoa trắng khô sắc với 600ml nước còn 200ml, uống 2 lần/ngày sau ăn.
• Ngâm rượu: Ngâm 100g mộc hoa trắng khô với 1 lít rượu 40 độ trong 15 ngày, dùng 10ml mỗi lần sau bữa ăn (không dùng cho người đau dạ dày hoặc gan yếu).

Lưu ý khi sử dụng

• Không dùng cho phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú
• Không dùng quá liều, tránh gây chóng mặt, buồn nôn
• Nên tham khảo bác sĩ Đông y hoặc chuyên gia trước khi sử dụng lâu dài hoặc kết hợp nhiều thảo dược khác nhau.
• Thời gian uống: nên uống theo đợt 10–15 ngày, nghỉ 5 ngày rồi dùng tiếp nếu cần

Kết luận

Mộc hoa trắng là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền với nhiều công dụng hỗ trợ điều trị viêm đại tràng hiệu quả. Khi sử dụng đúng cách, dược liệu này giúp làm dịu triệu chứng, phục hồi niêm mạc đại tràng và cải thiện hệ tiêu hóa.

Tuy nhiên, hiệu quả điều trị còn phụ thuộc vào cơ địa, thể bệnh và cách sử dụng. Vì vậy, người bệnh cần thăm khám và tuân thủ hướng dẫn từ chuyên gia trước khi áp dụng.

☛ Tham khảo đầy đủ: Tổng Hợp Các Cây Thuốc Nam Chữa Viêm Đại Tràng Hiệu Quả

Chia sẻ19

Chia sẻ